Thanh Hóa: Hòa thượng Giác Giới giảng về “Lợi ích của việc nghe pháp” tại tịnh xá Linh Sơn

Nhân khóa tu Tâm tĩnh lặng được tổ chức tại tịnh xá Linh Sơn (xã Trung Thành, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa), sáng 16/3/2025 (17/2/Ất Tỵ), Trưởng lão HT. Giác Giới – Phó Thư ký kiêm Giám luật HĐCM GHPGVN, Giáo phẩm Chứng minh Hệ phái, trụ trì Tổ đình Minh Đăng Quang (ấp 6, xã Hậu Lộc, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long), đã có chuyến thăm và sách tấn chư Tăng Ni, Phật tử tham dự khóa tu.

Xoay quanh chủ đề “Lợi ích của việc nghe pháp”, Hòa thượng nhấn mạnh về cơ hội được gặp gỡ và cùng nhau lắng nghe Chánh pháp: “Đây là hai điều lành quan trọng, giúp người Phật tử có cơ hội cùng nhau học hỏi và thực hành theo giáo pháp của Đức Phật, có cơ hội trao đổi, thảo luận và làm sáng tỏ những điều chưa hiểu trong Phật pháp, từ đó tăng trưởng hiểu biết và đoạn trừ mê lầm. Mặt khác, nếu không thể tập trung lại để nghe pháp, việc thực hành các thiện hạnh, ví dụ như niệm Phật, vẫn là một việc làm tốt đẹp và có công đức, cũng được xem là việc làm quan trọng trên con đường tu tập”.

Tuy nhiên, Hòa thượng nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc nghe và hiểu Phật pháp để thực hành đúng đắn, trong đó, việc hiểu Phật pháp là điều kiện tiên quyết để tu tập. Hòa thượng khẳng định: “Nếu không hiểu Phật pháp mà tu thì không phải là tu. Điều này có nghĩa là, việc thực hành mà không có sự hiểu biết nền tảng về giáo lý, sẽ không mang lại kết quả chân thật và có thể đi sai đường. Người tu mà không chịu nghe kinh Phật pháp thì sẽ không có sự tiến bộ trên con đường tu. Tổ sư Minh Đăng Quang cũng dạy rằng, người có học, có hiểu biết về Phật pháp, sẽ trân quý Phật pháp hơn người không học, không biết. Lý do là vì học và hiểu biết giúp dứt trừ mê lầm. Việc không hiểu biết Phật pháp có thể dẫn đến những hành động sai lầm, tạo nghiệp xấu và chịu khổ đau. Đức Phật thuyết pháp chính là để dứt trừ các loại hoặc, vô minh, mê lầm, dẫn đến tận nghiệp và khổ đau”.

Hơn nữa, Hòa thượng giảng rằng, việc hiểu Phật pháp giúp người tu tập biết rõ mục đích của việc mình sống và mục đích của việc đi nghe pháp. “Hiểu được Phật pháp là để giải, tức là hiểu được công đức của cuộc sống, hiểu được pháp, hiểu được mục đích của sự tu tập và mục đích của cuộc sống là sống hạnh phúc. Muốn sống hạnh phúc thì phải sống tốt, mà muốn sống tốt thì phải biết cách sống, biết con đường để đi. Vì vậy, việc học Phật pháp giúp chúng ta hiểu rõ con đường dẫn đến mục đích của sự tu tập”, Hòa thượng chỉ rõ.

Như vậy, mục đích của sự tu tập là gì? Đó là đoạn tận khổ – mục đích tối thượng của người tu. Trong 45 năm hoằng pháp, Đức Phật chỉ giảng về hai điều: khổ và con đường diệt khổ. Vị pháp sư thuyết pháp cũng vì mục đích chỉ ra khổ và con đường diệt khổ. Do đó, người đi nghe pháp cũng phải hướng đến việc hiểu khổ và diệt khổ. Hòa thượng sách tấn: “Nếu tự nhận là đệ tử Phật mà đi nghe pháp không đúng chánh pháp, không hiểu về khổ và diệt khổ, thì không phải là người chân chính”.

Hòa thượng cho rằng, có những quan điểm sai lầm về nguyên nhân của khổ, như do nghiệp quá khứ quyết định, do tạo hóa sắp đặt, hoặc do vô nhân vô duyên (tức yếu tố “hên – xui”). Song, Đức Phật đã bác bỏ tất cả những quan điểm này, thay vào đó bằng chủ trương về luật nhân quả, tức gieo nhân nào thì ắt gặt quả nấy. Nguyên nhân của khổ đau không phải chỉ do nghiệp quá khứ quyết định một cách cố định, mà còn do những hành động hiện tại tạo ra và có tính chuyển biến.

Phật giáo giải thích rằng, khổ đau phát sinh từ vô minh và ái dục. Trong đó, vô minh là sự không hiểu biết chân thật về bản chất của cuộc đời và các pháp; còn ái dục là sự tham ái, luyến chấp vào những điều không bền vững, gây ra khổ đau khi chúng thay đổi, hoặc mất đi. Đức Phật dạy rằng, để thoát khỏi khổ đau, chúng ta cần phải nhận diện được khổ (khổ đế) và nguyên nhân của khổ (tập đế), sau đó thực hành theo con đường diệt khổ (đạo đế) để đạt đến trạng thái an lạc, giải thoát (diệu đế). Qua đó, Hòa thượng khẳng định: “Việc tu tập Giới - Định - Tuệ là con đường cụ thể để đoạn trừ vô minh và ái dục, đi đến chấm dứt khổ đau”.

Hòa thượng cũng nhấn mạnh rằng, để tu tập đúng đắn, cần phải học hỏi từ những bậc Thánh nhân (Phật, đệ tử Phật), vì không có thầy hướng dẫn thì dễ lạc đường. Do đó, người tu tập cần thân cận, tham vấn các bậc Thánh nhân để học hỏi Chánh pháp. Bên cạnh Đức Phật – Bậc chân nhân tối thượng, các đệ tử Phật được Hòa thượng chỉ rõ là Tu-đà-hoàn (Sơ quả), Tư-đà-hàm (Nhị quả), A-na-hàm (Tam quả), A-la-hán (Tứ quả), mà người tại gia cũng có thể thành tựu bốn quả vị này.

Hòa thượng giảng giải, người tại gia (cư sĩ) cũng có thể đạt được Sơ quả, vẫn sống đời sống có gia đình nhưng nhận ra được mục đích tối thượng của đạo Phật. Người đạt Sơ quả dù vẫn còn tham dục, sân giận, nhưng đã có “chánh kiến”, thấy rõ khổ là khổ, ái là nguyên nhân của khổ, sự chấm dứt ái là Niết-bàn và con đường đưa đến Niết-bàn, tức là đã bước vào dòng Thánh. Cái “kiến” này không bao giờ mất đi, giống như người bị gãy chân, dù có đi lại được thì vết thương vẫn còn. Người đạt Sơ quả thấy rõ ba đặc tính của thế gian: vị ngọt, sự nguy hiểm và sự ly khổ. Họ không còn mê mờ đối với đời bằng cách tìm đến những hành động dại dột khi gặp khổ.

Đối với người đạt Nhị quả thì tham, sân vẫn còn, nhưng đã nhẹ đi, mỏng đi, yếu đi. Khi tham sân khởi lên, nhờ có thiền định, giống như nước nhỏ giọt xuống chảo nóng, nó sẽ làm dịu đi. Tham và sân vẫn khởi lên nhưng không còn mạnh mẽ và nhanh chóng bị đẩy lùi. Hòa thượng cũng nhắc đến những cư sĩ thời xưa như cư sĩ Cấp-cô-độc đã đạt đến Nhị quả.

Như vậy, Hòa thượng chỉ rõ, người đạt Sơ quả là người có chánh kiến vững chắc về Tứ diệu đế, trong khi người đạt Nhị quả thì các phiền não như tham, sân đã suy yếu đáng kể. Riêng đối với Tam quả (A-na-hàm) và Tứ quả (A-la-hán), Hòa thượng đề cập đến Tam Sa-môn (Bất lai đạo, Bất lai quả) và Tứ sa môn (A-la-hán đạo, A-la-hán quả) trong số bốn đệ tử của Đức Phật. Qua đó khẳng định, người đạt đến các quả vị này là những bậc đã giác ngộ Bát Chánh đạo mới tu đến sự thành tựu này.

Qua đó, Hòa thượng một lần nữa nhấn mạnh về “chánh kiến”, nền tảng để tu tập đúng đắn. Để có chánh kiến thì việc học hỏi Phật pháp, lắng nghe chánh pháp một cách thường xuyên và thuần thục từ bậc chân nhân, những người có hiểu biết, là rất quan trọng, giúp người tu tập hiểu rõ về khổ, nguyên nhân của khổ, sự chấm dứt khổ và con đường tu tập. Hòa thượng cũng nêu lên 5 lợi ích của việc nghe pháp: nghe điều chưa từng nghe, làm cho trong sạch điều đã nghe mà chưa hiểu hoặc hiểu sai, tăng trưởng hiểu biết, đoạn trừ nghi ngờ và làm cho chánh kiến được vững chắc.

Hòa thượng chỉ rõ, học chân lý, tức diệu pháp, đưa đến đoạn tận khổ, khác với học các pháp thế gian hay thiện pháp thông thường. Bởi lẽ, thiện pháp thế gian vẫn còn nằm trong luân hồi, chưa phải là sự giải thoát rốt ráo. Do đó, học diệu pháp mới là sự học để có trí tuệ chân thật, thấy rõ bản chất khổ của thế gian. Có nghĩa là hiểu về “khổ trong Tứ diệu đế”, tức không chỉ là khổ đau thông thường, mà còn bao hàm cả sự bất an, vô thường trong những niềm vui thế gian.

“Tuy nhiên, học pháp không thôi thì chưa đủ, cần phải định pháp qua thiện pháp, rồi hướng đến Thánh pháp”, Hòa thượng nhấn mạnh, qua đó giảng giải, sau khi học pháp và có được sự hiểu biết nhất định, thì cần đưa những hiểu biết đó vào thực hành thông qua thiện pháp. Thiện pháp ở đây có thể hiểu là những hành động đạo đức, những việc làm tốt lành, sống đúng theo giới luật và tu dưỡng tâm tính. Hòa thượng cho rằng, thiện pháp là một bước tiến quan trọng, giúp giảm bớt khổ đau. Tuy nhiên, thiện pháp vẫn còn nằm trong vòng luân hồi và chưa phải là sự giải thoát cuối cùng thông qua ví dụ về các tầng thiền (sơ thiền đến tứ thiền), tuy có lạc, nhưng lạc này vẫn còn nằm trong luân hồi.

“Mục tiêu cuối cùng của người tu tập là đạt đến Thánh pháp, tức là những pháp đưa đến sự giải thoát hoàn toàn khỏi khổ đau và luân hồi. Để đạt được Thánh pháp, cần phải vượt qua thiện pháp ở mức độ thế tục và tiến đến thiện pháp của bậc Thánh. Điều này đòi hỏi sự tu tập sâu sắc hơn nữa, bao gồm cả việc thực hành thiền định một cách miên mật để chuyển hóa tâm thức, đoạn trừ tận gốc rễ vô minh và ái dục. Và, để biết những điều này thì phải bắt đầu từ sự học, để có chánh kiến, có tâm tự tin và kiên định trên con đường tu tập”, Hòa thượng chỉ rõ.

Sách tấn hàng Phật tử, Hòa thượng nhấn mạnh: “Sau khi quy y Tam bảo, người Phật tử có một “Pháp danh”, nếu là nam giới, họ được gọi là nam cư sĩ và nếu là nữ giới, họ là nữ cư sĩ. Đây chính là ‘vị trí’ của hàng cư sĩ Phật tử trong đạo pháp. Cần hiểu rõ vị trí ấy của mình khi đã quy y Tam Bảo, đồng thời mỗi người đều có vai trò, trách nhiệm với tư cách là một người Phật tử – nam cư sĩ, nữ cư sĩ – đối với gia đình, xã hội và đạo pháp”.

Trích dẫn từ bài kinh Thiện Sinh, Hòa thượng đã nhắc lại lời dạy của Đức Phật về cách ăn mặc, cư xử và thế nào là một người nam cư sĩ, nữ cư sĩ đúng nghĩa, sau khi quy y Phật – Pháp – Tăng. Theo Hòa thượng, sự quy y đúng đắn phải đưa đến sự tăng trưởng các thiện pháp. Bên cạnh đó, người Phật tử cũng cần tự kiểm tra xem mình đã thực sự có chánh kiến và lòng tin đúng đắn đối với Tam Bảo hay chưa.

Khép lại buổi giảng, Hòa thượng sách tấn: “Việc hiểu rõ về mười giới đức của Phật, ý nghĩa của Pháp và những phẩm hạnh của Tăng (diệu hạnh, trực hạnh, ứng lý hạnh, chân chánh hạnh) cũng là cách để hàng Phật tử tăng trưởng lòng tin và sự thực hành đúng đắn sau khi đã quy y Tam Bảo, bởi nếu chưa hiểu rõ về Tam Bảo thì sự quy y chỉ là hình thức. Khi đã quy y Tam Bảo, người Phật tử có một vị trí và mang những vai trò, trách nhiệm đối với gia đình, xã hội, đạo pháp. Quan trọng hơn, cần phải sống và thực hành theo Chánh pháp, có chánh kiến và niềm tin chân chính đối với Tam Bảo để xứng đáng với danh xưng người Phật tử”.

Được biết, để góp phần chào mừng Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc 2025 được tổ chức tại Việt Nam, đồng thời làm tăng thêm nguồn năng lượng tâm linh đối với tịnh xá Linh Sơn nói riêng và đối với những ai hữu duyên nói chung, tịnh xá Linh Sơn đã chủ trì tổ chức khóa tu Tâm tĩnh lặng với thời gian 3 ngày, từ ngày 15 – 17/3/2025 (16 – 18/Ất Tỵ). Ngoài ra, đây cũng là dịp đặc biệt, tịnh xá sẽ làm lễ rót đồng đúc tượng Phật Thích Ca Mâu Ni cao 3m70, để tôn trí tại ngôi Chánh điện. Thời gian lễ rót đồng vào lúc 08g00, ngày 18/3/2025 (19/2/Ất Tỵ).

Một số hình ảnh được ghi nhận:

Ban TT-TT Hệ Phái

-----ooOoo-----

Nguồn: www.daophatkhatsi.vn