Người biết sống một mình

Người biết sống một mình  

Sáng ngày 25/4/2022 (nhằm ngày 25/3/ Nhâm Dần), khoá tu online cho Ni chúng Giáo đoàn III được tổ chức dưới sự chứng minh của HT. Giác Trí - Giáo phẩm Hệ phái, Tri sự phó kiêm Trưởng ban Giáo dục Tăng Ni GĐ III, Trụ trì Tịnh xá Ngọc Sơn (Tuy Phước, Bình Định).

Đầu tiên Hoà thượng đảnh lễ Tam Bảo, Tổ Thầy, kế đến Hoà thượng thăm hỏi chư Ni và hội chúng tu học. Hoà thượng tán thán chư Tôn đức Ni đã khéo vận dụng điều kiện tình hình dịch bịnh để tổ chức khoá tu trực tuyến và kêu gọi chư Ni trong giáo đoàn tham gia tu học. Để có được một khoá tu như vậy là sự nỗ lực rất nhiều của chư Tôn đức Ni và sự trợ duyên ủng hộ từ chư Tôn đức Tăng.

Đến với hội chúng trong ngày khai mạc khoá tu, Hoà thượng kể hai câu chuyện liên quan đến việc “tu một mình” của các vị Tỳ-kheo và lời dạy của đức Phật về sự thiết thực tu hạnh một mình.

Hoà thượng dạy: “Trong các pháp môn thì có một pháp môn đưa đến thành tựu bổn hoài của chúng ta, pháp môn ấy đưa đến thành tựu từng bước an lạc, tỉnh giác mà chư Phật, Tổ và chư Thánh Tăng thực tập, đó là chánh niệm, tỉnh giác. Nhờ chánh niệm, tỉnh giác trong giây phút hiện tại mà chúng ta được sống một cách trọn vẹn trong thân tâm của chúng ta. Vì trong giờ phút hiện tại là kết quả của quá khứ và chúng cũng chuẩn bị cho tương lai. Nếu trong giây phút hiện tại mà chúng ta không tuệ tri, không nhận biết thì chúng ta dễ bị tập khí lôi cuốn ra khỏi con đường giác ngộ, giải thoát. Nhờ chánh niệm mới có tỉnh giác, nhờ tỉnh giác mới nhận biết rõ sự vận hành của thân-thọ-tâm-pháp. Nhờ chánh niệm mà chúng ta duy trì được Giới, Định và phát triển được Tuệ. Bởi vì chánh niệm là năng lượng, là ánh sáng và đó còn là sự tỉnh thức trong giây phút hiện tại. Chúng ta đang là như thế nào thì chúng ta nhận biết như thế ấy.”

Hoà thượng mong hành giả trong khoá tu cũng có được năng lượng  chánh niệm, nhận biết một cách rõ ràng mọi sự vật hiện tượng trong 10 ngày tu: “Trong 10 ngày này, chúng ta sống theo tinh thần “sống chung tu học”, chia sẻ kiến thức ngang qua thân-khẩu-ý, trong tinh thần lục hoà. Ba nghiệp chúng ta phải “nhất như”, một khi ba nghiệp đã được “nhất như trong giây phút hiện tại” thì chúng ta sẽ thắp sáng được hiện hữu và nuôi dưỡng tinh thần tiến lên, đạt đến giác ngộ giải thoát.”

Nhân đây, Hoà thượng chia sẻ với đại chúng bài kinh “Người biết sống một mình” (Bhaddekaratta Sutta (Kinh Nhật dạ Hiền giả), thuộc Kinh Trung bộ, số 131). Đây là bài kinh nói đến sự thực tập chánh niệm, đức Phật dạy cho các Tỳ-kheo. Bài kinh này được Hoà thượng Thiền sư Thích Nhất Hạnh dịch ra tiếng Việt.

Bài kinh được đức Phật giảng tại tinh xá Kỳ Viên, rừng Kỳ-đà, thuộc thành Xá-vệ. Đức Phật gọi các vị khất sĩ đến và dạy: “Hôm nay, Ta sẽ dạy cho các ông như thế nào là người biết sống một mình.”

Đức Phật dạy: “Đừng tìm về quá khứ, đừng tưởng đến tương lai, quá khứ đã không còn, tương   lai thì chưa tới, hãy quán chiếu sự sống, trong giờ phút hiện tại.”

Đức Phật nói lên bài kệ sau:

“Kẻ thức giả an trú

Vững chãi và thảnh thơi

Phải tinh tấn hôm nay

Kẻo ngày mai không kịp

Cái chết đến bất ngờ

Không thể nào mặc cả

Người nào biết an trú

Đêm ngày không mỏi mệt

Mâu-ni gọi đó là

Người biết sống một mình.”

Hoà thượng giải thích, “người biết sống một mình” không phải là một cá nhân sống tách rời. Sống một mình không phải sống tách biệt với quần chúng, sống cô độc mà “sống một mình” ở đây là không bị tương lai ràng buộc, không bị quá khứ lôi cuốn, không bị hiện tại trói chặt. Không viễn tưởng tương lai, không hối tiếc quá khứ và an trú trong hiện tại thì người ấy là người biết sống một mình. “Một mình” ở đây nghĩa là nhất tâm chánh niệm.

Đức Phật dạy: “Này quý thầy, thế nào là tìm về quá khứ? Khi một người nghĩ rằng trong quá khứ hình thể của ta đã từng như thế này, cảm thọ của ta từng như thế này, tri giác của ta từng như thế này, tâm tư của ta từng như thế này, nhận thức của ta từng như thế này. Do nghĩ như thế, chúng ta khởi tâm ràng buộc, quyến luyến những gì thuộc về quá khứ. Người đó là người tìm về quá khứ. Người mà luôn luôn nghĩ tưởng về quá khứ thì người ấy là người đang tìm về quá khứ.”

Đức Phật dạy tiếp: “Này quý thầy, sao gọi là người không tìm về quá khứ? Khi một người nghĩ đến cảm thọ…, tri giác…, nhận thức… do biết rõ về chúng nên không khởi tâm ràng buộc, quyến luyến về những gì thuộc về quá khứ, thì người đó là người không tìm về quá khứ. Vậy không tìm về quá khứ ở đây không phải không biết về quá khứ mà biết và nhận thức rõ ràng có quá khứ như vậy nhưng không khởi tâm dính mắc, trói buộc vào quá khứ nên người đó không tìm về quá khứ.

Này quý thầy, sao gọi là tưởng tới tương lai? Khi một người nghĩ rằng trong tương lai, hình thể ta sẽ như thế này, cảm thọ…, tri giác…, tâm tư…, nhận thức ta sẽ như thế này. Do nghĩ như thế, chúng ta khởi lên tâm ràng buộc, lo lắng và mơ tưởng về những gì thuộc về tương lai. Như vậy người ấy đang nghĩ tưởng tới tương lai.”

Sống hôm nay mà nuối tiếc quá khứ, không nỗ lực đầu tư hôm nay; sống hôm nay không nỗ lực đầu tư hôm nay mà chỉ nghĩ tưởng đến tương lai; rõ ràng người ấy đang bỏ nơi này và tìm đến nơi kia, bỏ tâm một nơi thân một nơi khác, lang thang trong vòng luân hồi vô tận. Cho nên đức Phật dạy, “sống một mình” là trở về với giây phút hiện tại, không tưởng đến tương lai, không bị quá khứ trói buộc, nếu người nào sống được như vậy thì người có thể sống một mình.

Đức Phật dạy tiếp: “Thế nào là bị lôi cuốn theo hiện tại? Khi một người không học, không biết gì về Phật-Pháp-Tăng, không biết gì về các bậc Hiền nhân và giáo pháp của các bậc này, không tu tập theo giáo pháp của các vị này. Cho rằng hình thể này là mình, mình là hình thể này, cảm thọ này, tri giác này, tâm tư, nhận thức này là mình, thì người ấy đang bị lôi cuốn trong hiện tại, lầm chấp hiện tại cho đó là mình, cho đó là cái của mình, người đó đã bị lôi cuốn trong hiện tại.

Này quý thầy, thế nào là người không bị lôi cuốn trong hiện tại? Khi một người có học, có biết gì về Phật-Pháp-Tăng, biết về các bậc hiền nhân và giáo pháp của các bậc này, có tu tập theo giáo pháp của các vị này, không cho rằng hình thể này là mình, mình không là hình thể này, cảm thọ này, tri giác này, tâm tư, nhận thức này là mình, thì người ấy đang không bị lôi cuốn trong hiện tại.”

Đây là người có học và có hành trì theo giáo pháp của các bậc Thánh và các bậc chân nhân nên họ có tuệ tri và nhận thức đúng đắn các sự vật, sự việc, không bị dính mắc, lầm chấp và không bị lôi cuốn trong hiện tại.

Câu chuyện tiếp theo,  Hoà thượng kể về hạnh sống một mình. Đó là lúc đức Phật sống tại tịnh xá của ông Cấp Cô Độc, vườn cây của ông Kỳ-đà, ở thành Xá-vệ. Lúc đó, có một vị khất sĩ tên Thượng Toạ chỉ ưa ở một mình, một chỗ. Vị này thường ca ngợi hạnh sống một mình, đi khất thực một mình, thọ trai một mình và hành thiền một mình.

Bấy giờ, có một số các vị khất sĩ đem việc này trình lên đức Phật. Đức Thế Tôn cho gọi vị khất sĩ Thượng Toạ đến và hỏi về sự việc. Vị khất sĩ Thượng Toạ thưa:

- Bạch Thế Tôn đúng như vậy.

Đức Phật hỏi:

- Ông sống một mình như thế nào?

Vị khất sĩ Thượng Toạ thưa:

- Con chỉ sống một mình, một nơi, một mình đi khất thực, một mình ra khỏi làng, một mình ngồi thiền,… thế thôi.

Nghe xong Đức Phật dạy:

- Thầy đúng là người ưa sống một mình. Ta không nói là không phải nhưng Ta biết một cách sống một mình thật là mầu nhiệm, đó là quán chiếu để thấy rằng quá khứ đã không còn, tương lai thì chưa tới, an nhiên sống trong hiện tại mà không bị vướng mắc vào tham dục. Kẻ thức giả sống như thế, tâm không do dự, bỏ hết mọi lo âu, mọi hối hận, xa lìa hết mọi tham dục ở đời, cắt đứt tất cả những sợi dây ràng buộc và sai xử. Đó được gọi là thực sự sống một mình, không có cách nào sống một mình mà mầu nhiệm hơn thế nữa.

Dạy xong, đức Thế Tôn nói lên bài kệ sau:

“Quán chiếu vào cuộc đời

Thấy rõ được vạn pháp

Không kẹt vào pháp nào

Lìa xa mọi ái nhiễm

Sống an lạc như thế

Tức là sống một mình.”

Nghe Đức Phật nói xong, Tôn giả Thượng Toạ lấy làm vui mừng, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

Cuối cùng,  Hòa thượng kết luận, đây là một trong những bài kinh khơi đề chánh niệm, tỉnh giác để chúng ta có sự chánh niệm trên bốn lĩnh vực thân-thọ-tâm-pháp. Ngài mong hội chúng tìm hiểu và thực hành theo lời đức Phật dạy trong bài kinh này. “Sống một mình” không phải chỉ có sống một mình mà “sống một mình” ở đây là tâm không bị trói buộc bởi quá khứ, tương lai cũng như hiện tại; ngay cả lầm chấp hiện tại cũng không đúng. Muốn nhận biết sự thật các pháp như vậy, chúng ta phải có chánh niệm trong từng giây phút, nhận biết trong từng giây phút và nếu trong từng giây phút ấy mà chúng ta có chánh niệm, có thực tập thì sự hiểu biết càng sâu sắc, càng lớn rộng. Ngài mong khoá “Sống chung tu học” này sẽ đem lại cho chư hành giả sự chánh niệm tỉnh giác, để giúp cho thân tâm có được năng lượng sống tích cực, an lạc và thảnh thơi, góp phần phát triển Giáo đoàn và Giáo hội và cuối cùng là đền ơn Tam Bảo-Tổ-Thầy.

HT. Giác Trí

(SC. Tri Liên phiên tả)

-----oo0oo-----

Nguồn: www.daophatkhatsi.vn

BÀI LIÊN QUAN

Ni giới Giáo đoàn III: Khai mạc Khóa tu "Sống chung tu học" lần thứ 14  ( Ban Thư ký khóa tu , 6584 xem)

Đồng Nai: Tịnh xá Ngọc Tuệ tổ chức khóa tu thiền Tứ Niệm Xứ tưởng niệm 35 năm ngày viên tịch và 100 năm ngày sinh Ni trưởng Huỳnh Liên - Đệ Nhất Trưởng Ni giới Hệ phái Khất sĩ Việt Nam  (9852 xem)

HT. Giác Toàn thăm và sách tấn Ni giới GĐ III trong Khóa “Sống chung tu học” lần thứ 13  ( Vũ Liên , 8520 xem)

Ni giới Giáo đoàn III: Bế mạc Khóa tu "Sống chung tu học" – Lần thứ 13  ( Ban Thư Ký Khóa Tu , 3744 xem)

Báo cáo Khóa tu “Sống chung tu học” – Lần thứ 13 của chư Ni Giáo đoàn III  ( Ban Thư Ký Khóa Tu , 6892 xem)

Ni giới Giáo đoàn III: Khóa tu "Sống chung tu học" lần thứ 13 - ngày thứ 10  ( Trang Liên , 7956 xem)

Ni giới Giáo đoàn III: Khóa tu "Sống chung tu học" lần thứ 13 - ngày thứ 9  ( Liên Uyển , 7032 xem)

Ni giới Giáo đoàn III: Khóa tu "Sống chung tu học" lần thứ 13 - ngày thứ 8  ( Ban Thư Ký Khóa Tu , 3844 xem)

Ni giới Giáo đoàn III: Khóa tu "Sống chung tu học" lần thứ 13 - ngày thứ 7  ( SC.Phường Liên , 2620 xem)

Tám nền tảng đưa đến đời sống Phạm hạnh  ( SC. Hiển Liên phiên tả , 3912 xem)

Ý KIẾN BẠN ĐỌC

Ý kiến của bạn