Tình yêu là lẽ sống của cuộc đời

Tình yêu là lẽ sống của cuộc đời

Thích Đạt Ma Phổ Giác

     Có những người mất hết tài sản nhưng không đau đớn bằng mất tình yêu vì trong họ còn có chỗ nương tựa, khi mất tình yêu là mất hết tất cả. “Yêu là chấp nhận chết trong lòng một ít, vì mấy khi yêu mà được trọn vẹn yêu, ta có thể cho rất nhiều nhưng nhận lại chẳng bao nhiêu”. Khi yêu ta hay dính mắc vào sự ái ân của người bạn đời trong hiện tại, đôi khi sự mong muốn của ta quá cao nên ta cảm thấy không thỏa mãn.
     Có nhiều người khi đã lấy nhau, đang sống bên nhau, đang quấn lấy nhau nhưng trong thâm tâm lại nhớ nghĩ đến người tình xưa qua làn môi, ánh mắt, tiếng cười của người hiện tại; do đó tuy sống với nhau mà tư tưởng hướng về đâu đâu. Tình yêu như thế chỉ vì sự bắt buộc của cha mẹ nên ta không thể hưởng trọn phút giây êm đềm, hạnh phúc bên nhau. 
     Ta thường hay chăm sóc hình dáng của mình rất kỹ lưỡng bằng cách trau chuốt để tạo sự hấp dẫn với người mình yêu. Thậm chí bây giờ có rất nhiều thuốc men, thức ăn, nước uống cung phụng cho việc tăng cường sinh lực và xã hội xem đó như một yếu tố níu giữ hạnh phúc. Bệnh viện thẩm mỹ ra đời cũng để phục vụ cho nhu cầu làm đẹp, chúng làm ta càng thêm dính mắc vào thân này nhiều hơn. Con người thích trau chuốt vẻ đẹp hào nhoáng bên ngoài nên tiêu tốn tiền vào quần áo, mỹ phẩm quá nhiều nhưng rồi ai cũng phải già và xấu đi và cuối cùng là chết.
    Chúng ta được sinh ra giống như một cái máy. Ta lớn lên, lập gia đình, sinh con đẻ cái để nối dõi tông đường, ai không có duyên nợ thì sống độc thân nhưng lại không chịu cứ tìm kiếm, mày mò mãi trong tình yêu. Điều quan trọng là ta nên biết thực tập trong sự yêu thương có hiểu biết, có tình yêu hay không có tình yêu ta vẫn sống để vun bồi hạnh phúc bằng sự tỉnh giác của mình bởi ta đang có mặt trong thực tại cuộc đời.
     Nhiều người không hiểu nên cho rằng trên đời này tình dục là trên hết. Điều này chỉ đúng một phần trên đoạn đường ta đang đi vì con người có khả năng chuyển hóa được dục tính. Một số người có năng lượng tình dục mạnh mẽ nhưng lại không có chỗ đứng trong tình yêu nên rất khổ sở vì nó. Một số người khác cảm thấy mệt mỏi và sợ hãi vì khả năng tình dục yếu kém của mình. Công nghệ quảng cáo làm đẹp, tăng cường năng lượng tình dục bằng thức ăn thức uống hay thuốc men ra đời cũng để giữ lửa trong tình yêu. Thật ra, chúng ta rất khó bảo vệ trọn vẹn hạnh phúc gia đình vì trong tình cần phải có nghĩa mới giữ được mái ấm dài lâu.
    Ái tình là một cái lưới để ràng buộc mọi người trong một khuôn khổ nhất định nào đó. Khi còn gặp nhau, rồi yêu nhau, tức là đã có nợ với nhau, nếu hai người cùng chấp nhận thì sẽ đến với nhau mãi mãi. Chúng ta muốn sống đời tự tại, giải thoát để phục vụ tha nhân bằng tình người trong cuộc sống thì phải chấm dứt tâm luyến ái trong tình yêu nam nữ. Chúng ta sống cũng vậy, tâm Phật là tâm bao dung và độ lượng nên không bị ràng buộc bởi tìm cảm cuộc đời, tâm chúng sinh thì luyến ái sâu dày trong yêu thương và ghét bỏ.
     Luyến ái sâu dày thì trôi lăn, lặn hụp trong dòng luân hồi vô tận không có ngày cùng, đã làm chúng sinh mà không biết tu thì khổ não nhiều hơn. Người tại gia phải khôn ngoan sáng suốt, tuy có vui trong sinh tử nhưng phải biết tránh xa điều dữ mà hay tích lũy điều lành.
     Trong cuộc đời này có nhiều cái thật lạ lùng làm sao, nhiều khi ta đã có tình yêu mới nhưng người tình cũ không rủ cũng theo lại tìm đến. Đơn giản chỉ vì duyên nợ chưa hết nên đã xa nhau rồi lại tìm đến nhau hoặc có trục trặc trong quan hệ yêu thương hiện tại nên tình cũ phát sinh. Lần tìm đến thứ hai này nhiều khi còn mặn nồng, tha thiết, sâu đậm hơn trước gấp bội lần, do ta quen sống có lứa đôi nên khi một trong hai người mất đi hoặc chia tay thì mình chịu không nổi sự cô đơn, trống vắng khi phải sống một mình.
     Một trong những nguyên nhân dẫn đến khổ đau trong tình yêu là thấy biết sai lầm và không có sự bao dung, độ lượng với nhau. Người có sự thấy biết sai lầm thường hay nghi ngờ về người mình đang yêu vì cứ nghĩ mình đang bị cắm sừng, sự tin tưởng và thành thật với nhau là bí quyết để giữ gìn hạnh phúc. Cuộc sống này ai mà chẳng có lỗi lầm, chúng ta hãy chấp nhận và tha thứ cho nhau để tình yêu có dịp rộng mở và đón nhận nhau. Chúng ta thường bị dính mắc vào những hào nhoáng bên ngoài như cái đẹp hình thức, tiếng nói yêu thương, ngọt ngào. Ta cứ muốn có ai đó ở bên cạnh để chăm sóc, yêu thương để có cảm giác sẻ chia.
    Chúng ta có thể cho đi rất nhiều nhưng nhận lại chẳng bao nhiêu vì trong tình yêu có sự mua bán, đổi chác theo kiểu có qua có lại mới toại lòng nhau. Vì ta thương mình nên dành trọn tình yêu thương cho người mình yêu để được người yêu trao tặng lại, khi hợp đồng của hai người đã hết thì đường ai nấy đi. Cũng giống như dịch dụ làm giấy kết hôn giả để được đi nước ngoài, qua bên đó rồi thì đường ai nấy đi, nếu có tình lắm thì giữ nguyên hợp đồng còn không thì thôi.
     Nhiều đôi nam nữ đã ngồi trước vầng trăng thề non hẹn biển, “anh thề với em có vầng trăng làm chứng, anh sẽ yêu em suốt cả cuộc đời dù có mưa giông bão táp cũng không làm lay động trái tim anh”; và ngược lại, người nữ cũng thế. Có khi chúng ta lấy nhau vì sự bắt buộc nên dù hai người có quấn lấy nhau, ôm ấp nhau thì cũng không có tình yêu thực sự. Chúng ta vô tình đi qua nhau, vô tình cưới nhau vì bản hợp đồng của cha mẹ hai bên, đây có thể gọi là nhân duyên nhiều đời vậy.
     Khi yêu nhau là chấp nhận sự khổ đau nhiều hơn hạnh phúc, vì hạnh phúc trong tình yêu quá mỏng manh, khó nắm bắt. Nhờ ta biết thực tập kham nhẫn, biết chịu đựng và có sự hy sinh nên nhiều người không hợp tính tình vẫn có thể sống với nhau khi đã ký kết bản hợp đồng trói buộc. Họ vì con, vì cháu mà cùng nhau đi hết quãng đời còn lại. Hai vợ chồng mà cùng nóng tính thì chẳng ai chịu nhường nhịn ai nên chiến tranh bùng nổ, con cái bất an, khổ sở vô cùng; cuối cùng dẫn đến vợ chồng ly dị, con cái bơ vơ, lạc loài vì thiếu đi vòng tay ôm ấp của mẹ cha.
     Một thứ thực phẩm tinh khiết của hạnh phúc là biết lắng nghe, chung thủy một lòng, biết chia sẻ và tha thứ cho nhau. Thực phẩm của khổ đau là chấp trước, dính mắc, chỉ biết cho mình nhiều hơn mà không biết san sẻ và nâng đỡ nhau. Do chúng ta không biết nhường nhịn nhau nên trong tình yêu lần hồi mất đi hương vị ngọt ngào của thuở ban đầu, cho nên tình chỉ đẹp khi còn dang dở, đời mất vui khi đã vẹn câu thề. Cuộc đời bên ngoài có những mệt mỏi và lo toan thì trong tình yêu hãy dành cho nhau những phút giây êm ái, ngọt ngào, hà cớ gì ta phải làm khổ cho nhau. 
     Luyến ái trong tình yêu là một cảm xúc làm cho con người dễ dẫn đến ghen ghét vì chấp giữ cho riêng mình. Sở dĩ ta đau khổ vì ta không biết hòa hợp con tim và khối óc. Ta bảo thủ, ta cố chấp nên chính mình làm cho mình đau khổ vì không có sự cảm thông. Khổ là do ta chọn lấy, không có ông trời nào làm cho ta đau khổ. Ta hãy tư duy, hãy suy nghĩ mà có sự cảm nhận chín chắn trong tình yêu. Ta biết an phận, bằng lòng với hiện tại thì sẽ thấy dù sao ta cũng đỡ hơn nhiều người mặc dù hạnh phúc của mình quá ít ỏi, và ta sẽ bình yên khi biết làm chủ cảm xúc của mình. Có những lúc ta không tìm kiếm tình yêu gì cả mà tình yêu cũng tự tìm đến để đem cho ta cảm giác nhớ nhung, luyến tiếc.
     Thật ra, trong tình yêu chúng ta đã có duyên nợ với nhau trong nhiều đời nên mới gặp nhau và muốn đến với nhau trong nỗi niềm thương nhớ. Tôi nói vậy có thể nhiều người sẽ phản đối nhưng sau 60 năm cuộc đời chúng ta thử nhìn lại xem; từ việc gặp gỡ, yêu thương, rồi lấy nhau mà sinh con đẻ cái, nuôi dưỡng chúng lớn lên, rồi hờn giận, rồi ghen tuông, rồi khóc lóc thở than, cuối cùng là già-bệnh-chết, tất cả đến rồi đi theo tiến trình diễn biến của nhân duyên.
     Người đời có thể cho rằng tình yêu là đề tài muôn thuở khi sử sách luôn ca tụng tình yêu nam nữ, tình cha mẹ thương con cái, tình bạn bè thân thiết, tình thầy trò có nhau, tình yêu quê hương đất nước, tình yêu thương nhân loại và tình yêu thương muôn loài. 
     Tâm thức ta cứ nối tiếp nhau như một dòng chảy không ngừng bởi luyến ái và chấp trước của yêu thương và ghét bỏ. Chúng ta mỗi ngày sống chết trong từng tâm niệm như vậy, cái này chết để cái kia sống, cứ thế mà tiếp nối nhau không ngừng nghỉ. Từ vô minh sinh ra hành rồi duyên thức, tức là sự tạo tác của tâm ý. Ý thức làm điều kiện tái sinh cho đời sống kế tiếp, thức tái sinh trong ba cõi sáu đường bởi tâm thiện hay ác.
    Trong kho chứa tâm thức nếu có nhiều cái được tạo bởi vô minh thì gặp quả khổ, còn chất chứa những điều thiện ích thì sẽ gặp quả vui. Nếu hai vợ chồng quyết chí tu hành, cùng chấm dứt hôn nhân, buông bỏ luyến ái thì duyên nợ năm xưa dần hồi được chuyển hoá theo chiều hướng khác thánh thiện hơn. 
    Khi có một cặp vợ chồng làm lễ cưới chúng ta thường chúc họ được trăm năm hạnh phúc, như vậy hạnh phúc chính là mục đích của hôn nhân. Do đó, vấn đề hạnh phúc trong hôn nhân là nhu cầu thiết yếu của một đời người. Ai cũng biết gia đình là nền tảng của xã hội và đời sống vợ chồng là nền tảng của hạnh phúc gia đình. Đời sống hôn nhân sẽ rất phức tạp nếu không có những điểm chung, nhất là những điểm không chung ấy thuộc về phẩm chất đạo đức tâm lý thì nguy cơ đổ vỡ hạnh phúc gia đình rất cao.
     Sự đồng tâm cùng chung một chí hướng hay một lý tưởng nào đó sẽ đưa đến hiệp lực, nhất là cả hai cùng là Phật tử, nhờ vậy ta dễ dàng vượt qua những khó khăn trong cuộc đời vì đã tin sâu nhân quả. Đời sống vợ chồng nếu không đặt mình vào những bổn phận và trách nhiệm rõ ràng thì sẽ rất khó giữ gìn được tình yêu lâu bền. Bởi vì sao? Vì sống với nhau là để yêu thương, lo lắng, san sẻ cho nhau và còn có trách nhiệm nuôi dạy con cái, đóng góp lợi ích cho xã hội chứ không phải lấy nhau chỉ để hưởng thụ dục lạc ích kỷ cho riêng mình.
     Trong tình yêu lứa đôi yếu tố chung thủy được coi là quan trọng nhất của cuộc sống hôn nhân; có thể nói, đây nền tảng luân lý đạo đức chuẩn mực chỉ có trong những người đã ý thức trách nhiệm và tin sâu nhân quả. Có một lời nói mà chúng tôi cảm thấy rất thương tâm là “phía sau sự thành công của người chồng có bóng dáng của người vợ - Phía sau những bi kịch của một người đàn ông có bóng dáng của một người đàn bà”.
     Cuộc sống trong thời văn minh hiện đại dễ làm con người đổ vỡ hạnh phúc nhiều hơn bởi áp lực của cuộc sống với bộn bề công việc và sự tự do quá mức trong tiếp xúc, quan hệ nam nữ. Xây dựng cuộc sống hạnh phúc gia đình theo lời Phật dạy có nghĩa là chồng và vợ phải có ý thức bình đẳng, tôn trọng nhau, chung thủy một vợ một chồng, biết cảm thông và tha thứ cho nhau, có trách nhiệm nuôi dạy con cái đàng hoàng. Có những cặp vợ chồng bề ngoài rất vui vẻ, hạnh phúc nhưng bên trong họ đang khốn khổ vô cùng, họ chỉ sống giả tạo với nhau để che mắt thiên hạ. Hạnh phúc gia đình thật sự chỉ có mặt khi nó đến từ lòng vị tha và có sự cảm thông sâu sắc giữa hai người. 
    Đức Phật dạy, một người vợ lý tưởng hay một người chồng đạo đức là hai người biết thể hiện tình yêu thương của mình trong bốn vai trò đối với nhau:
    -Một là coi chồng hoặc vợ như người mẹ, người cha luôn thương yêu con cái không giới hạn, luôn trải lòng bao dung, hy sinh tất cả cho con. Người chồng hoặc vợ không phải khi nào cũng làm tốt hết mọi công việc trong nhà và công việc ngoài xã hội. Có những lúc quá nhiều khó khăn, trắc trở nên người chồng hay vợ cũng suy sụp tinh thần lẫn thể xác. Lúc ấy, vai trò của hai người phải thay đổi qua vai trò của người mẹ hoặc người cha biết hy sinh quên mình mà lo lắng, an ủi, vỗ về, động viên nhau. 
   -Hai là coi chồng hoặc vợ như người em luôn kính trọng anh chị, biết lắng nghe và phục vụ với thái độ ôn hòa, biết coi trọng những ý muốn của anh chị. Một trong hai người lúc này đóng vai một người cộng sự biết chia sẻ và hợp tác làm cho người chồng hoặc vợ cảm thấy an tâm và tin tưởng. 
    -Ba là coi chồng hoặc vợ như người bạn thân, nghĩa là vui vẻ, hân hoan đối với chồng hoặc vợ. Việc thể hiện sự duyên dáng, dịu hiền và một chút tình tứ làm cho người chồng hoặc vợ cảm thấy hứng thú và yêu đời hơn. 
   -Bốn là người chồng hoặc vợ tự xem mình như người đầy tớ. Cả hai người gặp lúc mất bình tĩnh trong cơn nóng giận có thể chửi mắng nặng lời, thượng chân hạ cẳng nên người chồng hoặc vợ phải biết nhường nhịn lẫn nhau. Hãy ví như mình là một đầy tớ bị chủ nói hoặc rầy la nên vẫn vui vẻ, không buồn giận. Nếu được như vậy sẽ giúp hai người vượt qua những khó khăn, bất trắc trong cuộc đời và sẽ có được một cuộc sống lứa đôi thật sự hạnh phúc. 
     Nếu hai vợ chồng đối xử với nhau theo lời Phật dạy thì tình cảm gia đình sẽ rất ấm êm, hạnh phúc, trên thuận dưới hòa và biết chan hòa tình yêu thương cho nhau. Làm người ai mà chẳng tham lam, chỉ tham lam nhiều hay ít mà thôi và ai cũng tham lam trong tình yêu. Vì yêu thương trong luyến ái nên ta chỉ muốn, người ta yêu là của riêng mình.
    Tình yêu có thể làm con người thăng hoa cuộc sống, thành tựu sự nghiệp vẻ vang và hy sinh, cống hiến hết mình nhưng cũng có thể khiến con người đau khổ tột cùng. Con người vì luyến ái nên mới tái sinh, sống chết không có ngày thôi dứt; cứ vào thai rồi chào đời mà thọ nhận quả buồn-thương, giận-ghét trong yêu đương, rồi già-bệnh-chết và tiếp tục tái sinh. 
     Thế gian có lắm cái ngộ nghĩnh đến mắc cười, khi chưa yêu thì muốn được yêu, khi yêu rồi thì muốn thoát ra nhưng thoát không được; giống như người khát nước mà uống nước muối thì càng uống lại càng khát hơn. Dẫu biết trong tình yêu có nhiều hạnh phúc nhưng cũng lắm lúc khổ đau mà ta vẫn thích để vùi mình trong cơn đau ấy.
     Có một cô nàng cứ ngồi nhớ mãi mối tình đầu vì tình đầu bao giờ cũng khó quên bởi nó trong sáng, dễ thương và ghi lại dấu ấn kỷ niệm buổi sơ khai chập chững bước vào đường yêu, nhưng có mấy người được trọn vẹn buổi đầu. Cuộc tình thứ hai lại tiếp tục, rồi đến mối tình thứ ba, dù có nhiều kỷ niệm đẹp nhưng nàng vẫn nhớ mối tình đầu tiên. 
     Theo lời Phật dạy, thân vô thường thì tình yêu của cái thân làm sao bền bỉ, lâu dài được. Chính vì vậy, nó cũng sẽ tan rã theo quy luật vô thường. Cho nên, thấy được sự vô thường trong tình yêu ta sẽ bớt chấp trước và sẽ làm chủ được bản thân mỗi khi có sự cố xảy ra. Tâm ta cũng vậy, lúc thì thương, khi thì ghét nên cũng vô thường. 
    Tâm vô thường thì tình yêu phát xuất từ cái tâm cũng sẽ vô thường, thay đổi như sớm nắng chiều mưa. Tâm luôn thay đổi thì tình yêu cũng theo đó mà đổi thay nên chúng ta đừng bắt tình yêu phải bền vững mãi mãi. Do đó, khi chúng ta có duyên gặp nhau và thương yêu nhau thì hãy biết trân quý, gìn giữ trong từng phút giây để mai kia khi duyên nợ đã hết dù có xa nhau ta cũng không còn gì để hối tiếc về nhau. 
     Có một số người lớn lên lại không chịu lập gia đình, không phải vì họ không biết yêu thương mà vì họ muốn sống đời giải thoát, tự do. Do đó, hiện tại họ có thể gặp nhiều mối tình nhưng không đi đến hôn nhân vì họ biết họ đang chọn con đường xa lìa ân ái. Muốn giải thoát khỏi sống chết, khổ đau không còn cách nào khác là phải chấm dứt tình yêu thương, luyến ái nam nữ. 
    Tình yêu trong sáng thì hạnh phúc sẽ sáng trong, mà cái gì sáng trong thì sự vững bền lúc nào cũng thành tựu. Tuy nhiên, chúng ta chỉ thực sự chấm dứt luyến ái thì mới có thể đi trọn con đường chuyển hóa ái dục mà vươn lên vượt qua cạm bẫy cuộc đời, bằng trái tim hiểu biết. 
     Do có phân biệt nên thức biết lựa chọn và tạo ra thiên hình vạn trạng bằng tình người trong cuộc sống. Mắt thấy sắc và tâm thức bắt đầu bám víu, chạy theo. Đẹp thì ưa thích, muốn giữ lấy; xấu thì muốn chán bỏ. Tai nghe tiếng thích sự ngọt ngào, êm dịu nên dễ dính mắc vào đó, ngược lại sẽ tạo ra cảm xúc khó chịu.
     Hai căn thấy và nghe là tiêu biểu chính yếu cho thân tâm con người. Từ khi mở mắt thức dậy cho đến khi đi ngủ nếu ta thấy nghe trong hiểu biết và yêu thương thì ta sẽ sống bình yên, hạnh phúc, bằng không thì khốn khổ vô cùng. Ý thức là cơ quan đầu não quản lý tất cả và làm nhân duyên để sinh ra ưa và ghét xuyên suốt từ quá khứ, hiện tại đến tương lai. Người đời ai cũng thích yêu nên đang yêu và đã yêu, do đó họ hay mơ ước và khi thực tế không như ý muốn thì họ thất vọng và buồn tủi, khổ đau. 
      Cảm giác khi chưa yêu thì muốn được yêu, nhưng khi đã có nhau rồi lại thất vọng vô vàn về nhau. Ta có thể làm cho tình yêu nhạt phai theo năm tháng vì vết thương lòng khó phai. Cuộc đời này mấy ai biết hài lòng với những gì mình đang có nên cứ mãi kiếm tìm trong yêu thương mà không chịu gieo mầm giúp đỡ, sẻ chia.
    Quan tâm nhau, động viên nhau, giúp đỡ nhau, ân cần với nhau và cho nhau tất cả cũng chỉ vì tình yêu; vì cần nhau ta mới đến với nhau mà thương yêu, lo lắng cho nhau. Giống như cha mẹ chúng ta khi còn sống thì lúc nào cũng quan tâm, chăm sóc chu đáo cho mình; nhưng ta lúc này lại không yêu thương cha mẹ, không biết công sinh thành dưỡng dục, mang nặng đẻ đau, chờ đến khi chết mới làm đám giỗ linh đình. Cũng vậy, giây phút sống trong hiện tại rất quan trọng, nó đánh dấu và mở ra bước ngoặc trong khung trời tình yêu và sự hạnh phúc của yêu thương. Tình yêu cũng phải có sự hy sinh, chịu đựng như cần siêng năng, chăm chỉ để phát triển sự nghiệp.
     Ta đi làm kiếm tiền để nuôi dưỡng tình yêu thương và phát triển một sự nghiệp bền vững, lâu dài. Tuy nhiên, trong tình yêu còn đòi hỏi sự thủy chung, lòng thành thật, tính bao dung, sự tha thứ và biết sẻ chia vì đó là những yếu tố còn quan trọng hơn gấp vạn lần so với sự nghiệp.
     Đời người như một bộ phim dài nhiều tập có thể viết thành một cuốn tiểu thuyết dày cả nghìn trang, nhưng tình yêu trong sáng, chân thật không có sự tính toán so đo, khi yêu chỉ biết yêu mà thôi.
    Một hôm, người vợ hỏi người chồng lý tưởng “anh yêu em vì cái gì?” Nếu người chồng trả lời “anh không biết anh yêu em vì cái gì, anh chỉ biết là anh yêu em thôi.” Người chồng trả lời như vậy là đang thể hiện một tình yêu thương chân thật với người mình yêu. Còn người đó yêu vì vợ có đôi môi xinh, làn da trắng, mái tóc đen dài óng ả, thân hình duyên dáng và khuôn mặt đẹp thì trong tình yêu đó có sự so sánh, lựa chọn. Nhưng nếu sau này môi em không còn xinh, làn da trở nên nhăn nheo, mái tóc đen bạc màu, thân thể xấu xí, già nua thì anh có còn yêu em nữa không? Chính vì vậy, tình yêu của anh dành cho em sẽ trở nên ích kỷ, tính toán và sẽ phai nhạt theo thời gian. 
    Một buổi sáng đẹp trời, có một vị thầy ra sông tắm sớm rồi mặc y áo vào. Lúc này, một vị thiên nữ xuất hiện và nói với thầy: “Thầy là người mới xuất gia còn trẻ đẹp, mạnh khoẻ, tóc vẫn còn xanh. Giờ này đáng lẽ thầy phải xông ướp hương thơm, trang điểm châu báu, đeo tràng hoa thơm mà hưởng thụ 5 thứ dục lạc của thế gian như tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn ngon, mặc đẹp và ngủ nghỉ thoải mái.
    Trong khi đó thầy lại bỏ những người thương, quay lưng với cuộc đời thế tục mà cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa để tìm cầu giác ngộ giải thoát. Tại sao thầy lại bỏ hết các lạc thú trần gian mà đi tìm những gì mình chưa biết rõ như thế?” Vị thầy đáp: “Tôi đâu có bỏ lạc thú hiện tại mà đi tìm lạc thú phi thời. Chính tôi đã bỏ lạc thú phi thời để tìm tới hạnh phúc chân thực, lâu dài trong hiện tại đấy chứ.”
     Đây là một đoạn trích từ Kinh “Tuổi trẻ & Hạnh phúc”. Đoạn Kinh nói về sự đối đáp giữa vị thầy và cô thiên nữ xinh đẹp về việc buông bỏ lạc thú phi thời để tiếp xúc với hạnh phúc chân thực trong hiện tại. Hạnh phúc chân thực là hạnh phúc không còn dính mắc vào 5 thứ ngũ dục của thế gian như sắc đẹp, âm thanh êm dịu, hương thơm, vị ngon, thân xúc chạm mềm mại trong yêu thương hay tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ. Tình yêu cũng là sự hưởng thụ trong cảm xúc khoái lạc nên nhiều người sẵn sàng làm tất cả mọi việc để được sống chết vì tình yêu. 
     Một cô gái yêu chàng trai đã có gia đình, biết rằng làm như vậy là sai trái nhưng mãnh lực của tình yêu quá mạnh khiến cho cô không dứt ra được. Đây là cái nhân của quá khứ thúc đẩy, dẫn tới quả về sau chính cô gái này phải chịu kiếp chồng chung trong một thời gian nào đó. Luyến ái trong tình yêu thúc đẩy chúng ta đến bờ vực thẳm của đau khổ triền miên như người đi giữa sa mạc hoang vắng, nắng cháy khô khốc sẽ khổ đau, đói khát và mệt mỏi trong vật vờ.
     Do đam mê sắc đẹp nên có thức phân biệt với sắc không đẹp và người có khuynh hướng tìm kiếm sắc đẹp để thỏa mãn thức phân biệt. Tiếp xúc với sắc đẹp cũng là một thứ phước nhưng nếu trong cái phước này không có cái đức thì người rất dễ phạm giới tà dâm vì ít ai chịu dừng lại. Thức phân biệt đầy dẫy dẫn đến cái biết phân biệt, cái biết phân biệt đó là “danh”, danh gọi tên hay nhận định sắc đã được phân biệt; như cho rằng đây là người nam và đây là người nữ, hình sắc này đẹp và hình sắc này không đẹp. Trong tình yêu người phân biệt liên tục không ngừng nghỉ. Nàng nấu cho chàng những món ngon mà chàng ưa thích, mặc những bộ đồ có màu sắc mà chàng ưa thích, ướp thân thể bằng những mùi hương mà chàng ưa thích, chiều lòng chàng đi tới những nơi mà chàng ưa thích…; và ngược lại… 
    Con người là một hợp thể năm Uẩn, cả năm Uẩn này kết hợp với nhau chặt chẽ, nhịp nhàng tạo thành bản ngã gồm Sắc-Thọ-Tưởng-Hành-Thức. Sắc uẩn chính là thân thể với thịt xương, các giác quan… Thọ uẩn là sự cảm nhận, các cảm giác vui buồn, thương ghét…, hay còn gọi là cảm thọ. Tưởng uẩn gồm những hình ảnh, âm thanh… những gì con người có thể hình dung, tưởng tượng ra được. Hành uẩn là sự suy tư, tính toán, sáng tạo, phân tích… Chính những hoạt động của Hành uẩn làm cho bản ngã hình thành nên Hành uẩn chính là hang ổ của bản ngã. Thức uẩn là cái biết. “Sắc” là thân vật chất này và “danh” là phần tinh thần Thọ-Tưởng-Hành-Thức.
    Luyến ái trong yêu thương dẫn đến ưa và ghét, thương thì bảo bọc, ghét thì phá bỏ. Do có thức phân biệt nên có danh sắc phân biệt để thỏa mãn sự phân biệt và nó làm cho chúng ta mê mờ mà dính mắc vào chúng như con cá bị mắc lưỡi câu. Danh và sắc nương vào nhau mà biểu hiện, danh biểu hiện qua sắc và sắc biểu hiện qua danh. Thân không có tâm thì thân mất phương hướng, tâm không có thân thì tâm vô vị, trống trải. Sự sống biểu hiện khi thân và tâm tồn tại mà nương vào nhau để làm thành cho nhau. 
    Tất cả thân tâm đều vô thường và vô ngã vì nó không có thực thể cố định nên phải chịu sự chi phối của già-bệnh-chết. Trong hôn nhân tình yêu dù có đậm đà, sâu sắc cách mấy cũng sẽ nhạt phai và có thể chia ly. Khi chúng ta biết vậy thì sẽ giảm bớt khổ đau, không kẹt vào danh sắc. Đủ duyên thì tất cả đều hiện hữu, hết duyên thì đường ai nấy đi, trong tình yêu cũng lại như thế. Vì biết rằng tình yêu mai này sẽ nhạt phai theo thời gian nên bây giờ chúng ta hãy trân quý tình yêu thương và sống sâu sắc trong tình yêu ngay giây phút hiện tại. 
    Người xuất gia cũng có tình yêu nhưng tình yêu thương này không giới hạn trong một cá nhân mà là tình yêu thương bình đẳng với cả nhân loại. Người xuất gia không so đo, không hờn ghen, không oán trách, không chờ đợi và cũng không níu kéo vì tình yêu trong họ lúc nào cũng có mặt. Người xuất gia đã xác định được số kiếp của mình là yêu thương hết tất cả chúng sinh dù chúng sinh đó sống ở châu lục nào, hành tinh nào, quốc gia nào hay sắc tộc nào thì vị ấy sinh ra cũng chỉ để chia sẻ tình yêu thương bình đẳng với tất cả.
    Người xuất gia cũng đang yêu đó chứ, nhưng tình yêu của người xuất gia không vị kỷ trong một cá nhân, không giống như tình yêu nam nữ mà là thứ tình yêu trong sạch không còn phân biệt, không còn ước mơ, chỉ sống để phục vụ tất cả chúng sinh với tấm lòng vô ngã, vị tha.     
    Dòng đời luôn thay đổi, hình hài chúng ta cũng sẽ thay đổi theo thời gian và tàn phai theo năm tháng. Chúng ta có thể biết tình yêu chợt đến rồi đi và chắc chắn sẽ thay đổi, thậm chí nhanh như cái chong chóng. Thuở còn trẻ thơ chúng ta cười đùa vui vẻ, không lo toan, không mơ ước gì nhiều nhưng đến khi khôn lớn trưởng thành chúng ta bắt đầu yêu và luyến ái tình yêu đó.
    Một con thuyền đi trên biển dù chỉ một lỗ nhỏ ở mạn thuyền cũng đủ để làm chìm cả con thuyền. Nhiều lúc chúng ta đánh mất mình trong tình yêu, không nhận ra mình nữa vì tâm luyến ái nhớ nhung. Luyến ái có thể tới nhanh như cơn bão và cũng có thể đi nhanh như cơn bão. Chỉ cần nhận ra sự luyến ái làm cho ta khổ thì ta sẽ biết cách làm chủ được nó để không bị nó sai sử và cơn bão luyến ái sẽ tan biến nhanh.
    Phật dạy: “Người nam và người nữ trói buộc lẫn nhau bởi hình sắc, bởi tiếng cười, lời nói, tiếng ca, nước mắt, trang phục, quà tặng và sự xúc chạm.” Tình yêu cũng vậy, đường vào tình yêu có vẻ đầy những hoa hồng nhưng hoa hồng thì phải có gai, nó làm cho ta muốn nắm được tình yêu thì phải bị gai đâm. 
    Thân thể rỉ máu có thể lành, trái tim rướm máu có thể lành nhưng tình yêu mà rỉ máu thì khổ lắm người ơi! Chúng ta không nghe nói sao, “đường vào tình yêu có trăm lần vui nhưng lại vạn lần sầu”. Vậy sao ta vẫn cố phải yêu cho bằng được?
    Đức Phật ngày xưa có vợ đẹp con ngoan nhưng sao người vẫn buông bỏ tất cả để một mình cất bước đi tìm đạo giác ngộ, giải thoát. Không ai có thể trói buộc mình cả mà chính chúng ta trói chặt mình bởi tâm thèm khát luyến ái trong tình yêu. Càng đau đớn trong tình yêu thì chúng ta lại càng thích thú, ta ham thích luyến ái trong thú đau thương, cái đau này bởi do tâm luyến ái sinh ra. Do ta cảm thấy thiếu thốn, mất mát khi không có tình yêu nên khi được ta cứ lao vào bất chấp mọi đau thương. Ta khi ấy bốn mắt nhìn nhau, yêu nhau và cho nhau tất cả mà không cần biết gì đến hậu quả mai sau.
    Quyền cao chức trọng, địa vị cao sang, tiền tài danh vọng, vợ đẹp con xinh, sắc dục đầy dẫy nhưng ta vẫn buông tay, bỏ lại sau lưng những gì ta thương yêu nhất. Hạnh phúc đang có mặt, tình yêu đang có mặt nhưng ta lại lãng quên mà chạy đôn chạy đáo tìm cầu hạnh phúc nơi đâu. Người chồng có những quá khứ không tốt nhưng đó chỉ là dĩ vãng, hiện tại ta đang có một tình yêu đích thực đó thôi.
    Chúng ta có quyền tận hưởng hương vị yêu thương bằng trái tim hiểu biết, ta có quyền say trong men nồng tình ái và trân quý những gì ta đang có. Tình yêu cũng vậy, ta có thể yêu thương mặn nồng vì ta đang là của chính ta, ta hãy biết cách tận hưởng hương vị của tình yêu trong sự yêu thương có hiểu biết.
    Các ông vua ngày xưa có vô số cung phi mỹ nữ, vì tham đắm sắc đẹp cho riêng mình nên cho thiến hết mấy ông quan thái giám vì sợ các ông phỏng tay trên. Chính vì vậy mà ngày hôm nay gây ra thảm họa bị lơ lớ, nam chẳng ra nam, nữ chẳng ra nữ, thành ra khó xài. Hạng người như vậy nếu ở trong chùa sẽ hại vô số người vì tâm luyến ái dị tính. Các ông vua vì tham tàn nên mau chết sớm vì đắm sắc mê hoa.
    Chúng ta sống thủy chung một vợ một chồng là giải thoát khỏi sự ràng buộc của tà dâm, của ngoại tình, ta sẽ đón nhận hạnh phúc chân thật trong sự bình yên. Khi một con sư tử bị thương nó sẽ nằm xuống nghỉ ngơi và không lo đi kiếm mồi hay chạy theo một con cái khác, lúc ấy nó chỉ muốn nghỉ ngơi thôi và nhờ vậy sức khỏe của nó mau hồi phục.
    Tình yêu chân chính luôn tràn đầy sức sống nhưng đến lúc nào đó tình yêu cũng sẽ tàn lụi theo thời gian. Nếu chúng ta đã yêu nhau thì hãy chung sức tạo ra sự sống, biết tôn trọng, biết gìn giữ cho nhau bằng trái tim hiểu biết. 
    Khi tâm chúng ta hướng về hình sắc, về âm thanh, về mùi hương, về vị nếm, về xúc chạm, về đối tượng của tâm thì ý thức đang làm nhiệm vụ của nó. Ta hãy thực tập quán thân trong thân hay quán tâm trong tâm, thân và tâm không tách rời khi sự sống tồn tại.
    Chúng ta nói tu thân là tu cái gì, chẳng qua là nhận diện được sự biến chuyển của thân để thân không phạm giới, không cung phụng thân quá mức, lợi dụng thân để chuyển hóa các tâm si mê mà vượt qua cạm bẫy cuộc đời. Ta thường xuyên quán chiếu trong tỉnh giác về thân tâm tức là ta biết làm chủ chính mình.
   Trong tình yêu ta không giữ được thân và tâm thì sẽ làm hư hại cho nhau trước khi tiến đến hôn nhân. Khi hai người yêu thương nhau thì hãy khuyên nhủ nhau giữ gìn tình yêu trong tỉnh giác, như thế là ta đã gìn giữ thân và tâm được trọn vẹn. 

Ta trôi lăn trong dòng cảm xúc
Đến rồi đi bởi những ghét thương
Thà rằng không biết thì thôi
Biết rồi mỗi đứa mỗi nơi sao đành.

BÀI LIÊN QUAN

Tình yêu luôn làm con người khao khát và muốn chiếm hữu  ( Thích Đạt Ma Phổ Giác , 14892 xem)

Sự tương đồng giữa kinh Vu lan trong Hán tạng & Uất Đa La mẫu quỷ sự trong tạng Nikàya  ( Hòa thượng Thích Trí Quảng , 4918 xem)

Phá trừ vọng chấp  ( Tuệ Liên , 8271 xem)

Suy ngẫm về thành công & danh vọng  ( Thiện Ý , 4740 xem)

Sứ giả Như Lai - Sứ giả Hoằng pháp với truyền thống & tinh thần hộ quốc an dân  ( Hòa thượng Giác Toàn , 6564 xem)

Niêm hoa vi tiếu  ( Hòa thượng Thích Trí Quảng , 10498 xem)

Thông điệp Hộ pháp từ một bàn tay  ( Thích Đức Trí , 5217 xem)

Thực ảo Cực Lạc từ đôi mắt bé  ( Ngô Khắc Tài , 5511 xem)

Giữ mãi tình người  ( Hòa thượng Giác Toàn , 5276 xem)

Tại sao chúng ta có những cảm xúc vui buồn?  ( Thích Đạt Ma Phổ Giác , 14159 xem)

Ý KIẾN BẠN ĐỌC

Ý kiến của bạn