Vĩnh Long: Thượng tọa Giác Hoàng chia sẻ tại Khóa tu Giới - Định - Tuệ lần thứ 37

Sáng 3/3/2025 (4/2/Ất Tỵ), TT. Giác Hoàng - Ủy viên HĐTS, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, Phó Trưởng ban Văn hóa TƯGH, Chánh Thư ký Ban Thường trực Giáo phẩm Hệ phái, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Giáo dục Tăng Ni Giáo đoàn III PGKS, đã chia sẻ thời pháp thoại tại khóa tu Truyền thống Giới - Định - Tuệ lần thứ 37.

Nội dung Thượng tọa chia sẻ dựa trên nhu cầu đại chúng, đúc kết từ nhiều khóa tu, với mục đích là ôn lại các pháp hành đã được chư tôn đức giảng dạy xuyên suốt nhiều khóa ấy. Từ đó lấy làm sự nhắc nhở cho các tân Tỳ-kheo vừa thọ giới và mới tham dự khóa tu Truyền thống Khất sĩ đầu tiên được biết, cũng như sự ôn lại cho cả những vị đã tu tập lâu năm, tham dự qua nhiều khóa tu.

Nhắc lại thời khóa biểu tại khóa tu, bắt đầu từ 03h30 sáng đến 10h00 tối, chia thành 6 thời khóa chính: thiền tọa, thiền hành, nghe kinh học pháp, thọ trai trong chánh niệm, sám hối, tu tập trong các giờ còn lại, Thượng tọa nhấn mạnh về Giới – Định – Tuệ, một trong những pháp hành quan trọng nhất của hành giả xuất gia, được chư tôn đức chú trọng giảng dạy tại các khóa tu.

Theo Thượng tọa, ở bất kỳ trú xứ nào của Phật giáo, dù là truyền thống Nam truyền, Bắc truyền, hay Khất sĩ, không có truyền thống nòa mà không phát triển tu tập Giới – Định – Tuệ. Đây cũng là lý do Trưởng lão HT. Giác Giới, ngay từ những thuở đầu đã đặt tên cho các khóa tu truyền thống của Phật giáo Khất sĩ là “Khóa tu Truyền thống Giới – Định – Tuệ”, vừa mang tính phổ quát, vừa đúng theo hướng tu tập của Đức Tổ sư: “Người Khất sĩ có 3 pháp tu tập vắn tắt là Giới – Định – Huệ”.

Nói về pháp tu Giới – Định – Tuệ, Thượng tọa nhận định: “Giới luật là sự sống của Tăng đoàn, là điều xác lập nên tư cách của người xuất gia. Mặt khác, việc ở trong một môi trường trang nghiêm, thanh tịnh, với những điều kiện thuận lợi để tu tập, là điều kiện vô cùng cần thiết để phát triển Định và Tuệ. Tuy nhiên, như Tổ sư dạy, người Khất sĩ nếu chỉ giữ Giới thôi thì chưa thể gọi là Khất sĩ, nếu không có tu Định và Huệ. Do đó, chúng ta nếu chỉ tu Giới để giữ gìn oai nghi, trang nghiêm giới hạnh thì cũng chưa được gọi là một người Khất sĩ theo như lời dạy của Tổ sư, mà cần phải tu Định và Tuệ”.

Theo đó, Thượng tọa chia sẻ về hai phương pháp tu tập Định, đó là thiền tọa và thiền hành. Đối với thiền tọa, TT. Giác Hoàng chỉ rõ, mục tiêu của thiền tọa là làm an định các hành, hay nói cách khác là làm cho tâm tĩnh lặng, giảm bớt xao động, bớt vọng động, vọng tưởng. Mục tiêu thứ hai là làm cho trí tuệ khởi động và quán chiếu, trong đó lấy 5 uẩn làm đối tượng quán chiếu, từ đó khiên trí tuệ bừng sáng thực tướng của 5 uẩn.

Trong Chơn lý “Khất sĩ” và Chơn lý “Y bát chơn truyền”, Tổ sư cũng đã dạy cách làm cho tâm yên tịnh. Khi nhập định sẽ làm cho tâm lặng yên, trí tuệ sáng suốt soi chiếu vạn pháp. Do đó, trong truyền thống Phật giáo Khất sĩ từ thời Đức Tổ sư tu tập tại Mũi Nai, cũng với cách tu tập 7 ngày, Tổ đã có sức định tâm để quán chiếu vô thường, khổ não, vô ngã của các bọt biển tụ tán, của những chiếc thuyền nhấp nhô trên biển cả và đắc thành đạo quả.

Thượng tọa cũng cho biết: “Tổ sư dạy rất rõ và chi tiết về các bước thiền quán thông qua bài “Số tức quán”, hay lời Tổ dạy về pháp tu thiền định vô cùng kỹ lưỡng trong bài “Nhập định” hay “Thần mật” và nhiều bài khác, song không có bài nào Tổ không nhấn mạnh về pháp hành liên hệ đến Giới – Định – Tuệ. Nếu có thời gian nghiên cứu và tìm hiểu, có thể thấy, lời dạy của Tổ khế hợp với lời dạy của Đức Phật trong kinh điển Nikaya, hay kinh điển của Đại thừa”.

“Tuy nhiên, dẫu là lời dạy của Tổ hay của Đức Phật, chúng ta cũng cần có sự suy tư, vì phải có suy tư thì mới đưa sự tu của chúng ta đi đến kết quả, đi đến thành tựu. Nghe pháp phải đi đôi với hành để từng giờ từng khắc chúng ta không bị lãng phí. Chúng ta cũng cần hiểu rằng, trong pháp hành luôn có pháp học trong đó. Hành và học luôn phải song đôi, không thể tách rời”, Thượng tọa khuyến tấn chư hành giả.

Trở lại vấn đề thiền tọa, Thượng tọa đã hướng dẫn chi tiết về các bước để đi vào thực hành, gồm:

• Nghi thức: Xá Phật, Tổ, Thầy, đại chúng, ngồi vào vị trí.
• Tư thế: Ngồi thẳng lưng, kiết già, hoặc bán già.
• Chánh niệm: An trú chánh niệm trước mặt, theo dõi hơi thở.
• Đề mục: Quán hơi thở (anapanasati) là cơ bản.
• Quán: Tứ đại, 32 thể trược, tâm từ…

Đối với các bước thực hành hơi thở, Thượng tọa chỉ rõ, phải biết rõ hơi thở vô, hơi thở ra; thấy rõ hơi thở dài, ngắn; thấy toàn thân hơi thở vào, ra; an tịnh thân hành. Trong đó, hành giả cần xử lý các chướng ngại bằng sự kham nhẫn. Như hôn trầm, do mệt mỏi hoặc thiếu chánh niệm, cần ăn uống, ngủ nghỉ hợp lý, tăng cường chánh niệm, hoặc thay đổi phương pháp thiền từ thiền tọa thành thiền hành để vượt qua hôn trầm. Một chướng ngại khác đó là các cảm thọ như: khổ thọ - lúc này cần ghi nhận, không đối kháng, mà cần thay đổi tư thế; lạc thọ - lúc này không nên để dính mắc, mà nên khiêm cung để kham nhẫn, bất khổ bất lạc thọ - cần ghi nhận bằng chánh niệm, tỉnh giác.

Ở pháp thiền hành, Thượng tọa đặc biệt nhấn mạnh về chánh niệm trong từng bước chân khi đi thiền hành, mà cụ thể là khi khất thực. “Khi thực hiện thiền hành để khất thực, hành giả phải xác định, đây là đi vừa nuôi mạng một cách chơn chánh, gọi là chánh mạnh, lại vừa thực hành chánh niệm, cũng là nêu lên tấm gương cho hàng cư sĩ Phật tử noi theo đó mà học pháp, nói cách khác, đó như một phương tiện hóa độ nhân sinh. Cho nên, chư hành giả muốn đi khất thực được thì cần thực hành chánh niệm trong từng bước chân”, Thượng tọa khuyến tấn.

Theo Thượng tọa, để chánh niệm trong từng bước chân, khi thiền hành, “cái biết” phải có mặt. Tức, phải biết mình bước chân phải, chân trái; phải biết rõ khi nào dở lên, khi nào đạp xuống; thậm chí biết rõ khi nào dở lên bước tới và đạp xuống. Đồng thời giữ khoảng cách với người đi trước (1.5m - 2m) Thực hành như vậy cho thuần thục, tuần tự từng chi tiết, mới gọi là chánh niệm trong từng bước chân.

Cũng như vậy với việc thọ thực ngọ trai, theo Thượng tọa, việc thọ thực hòa chúng sẽ giúp tăng cường chánh niệm. Hành giả khi thọ thực cũng như khi hành thiền, phải luôn để “cái biết” có mặt trong từng khoảnh khắc thọ thực.

Ngoài ra, Thượng tọa cũng sách tấn chư hành giả về việc nghe pháp: “Nghe pháp là một pháp hành, cần học hỏi và ứng dụng ngay, tức là sau khi nghe pháp thì phải có sự tư duy về pháp, suy tư về pháp. Cũng cần tập thói quen ghi chú lại những ý chính để khi có thời gian thì lấy ra để tư duy, suy ngẫm, đi đến thực hành. Như vậy thì tu học  mới nên thành quả tốt đẹp”.

Thượng tọa khẳng định: “Tu tập là quá trình chuyển hóa từ phàm sang thánh, cần sự nỗ lực và kiên trì. Do đó, mỗi hành gải nên cần thân cận, yết kiến, học hỏi các bậc chân nhân, thánh nhân, hiền trí, các bậc trưởng lão Hòa thượng. Học hỏi rồi phải biết thực hành, học phải đi đôi với hành, hành rồi thì phải làm sao cho thuần thục, như vậy mới tiến tu, đi đến giác ngộ, giải thoát”.

Trong buổi pháp thoại chiều cùng ngày, TT. Giác Hoàng tiếp tục hướng dẫn chư hành giả sâu hơn về việc thực hành chánh niệm, đặc biệt là trong ăn uống và nghe pháp, đồng thời thảo luận về những khó khăn và thách thức trên con đường tu tập, cũng như vai trò của vị Thầy bổn sư và tập thể cộng tu, chính thức khép lại hai thời pháp thoại trong ngày tu thứ 2 của khóa tu Truyền thống Giới – Định – Tuệ lần thứ 37.

Một số hình ảnh được ghi nhận:

Ban TT-TT Hệ Phái

-----ooOoo-----

Nguồn: www.daophatkhatsi.vn