Ước nguyện

ƯỚC NGUYỆN

 Tịnh Chân - Hồng Trung Sơn

Sinh ra ở đời không ai không một lần ước nguyện. Ước nguyện như một đỉnh đến cao thượng nhưng đôi khi đơn thuần chỉ là lời nói suông để thoả mãn ham thích của con người.

Nói đến ước nguyện, chúng ta nên tìm hiểu tận nguồn ngữ nghĩa của nó. Trong tiếng Việt ước nguyện là một từ ghép giữa “ước” và “nguyện”.

Ước thể hiện sự ao ước, ước muốn! Nguyện là điều mong cầu, điều tâm niệm. Trong Phật giáo, ước nguyện đồng nghĩa với thuật ngữ Pathana (Pali). Ước nguyện là trạng thái tâm lý mong mỏi điều gì đó sẽ được thực hiện sẽ thành tựu hay diễn ra theo chủ ý mong đợi. Theo phương diện đạo đức, ước nguyện mang tính trung tính. Nhưng xét trên phương diện tác động của ý thức, dựa trên mục tiêu và đối tượng của điều ước nguyện hướng đến thì ước nguyện mang đặc tính tham hay hướng thượng (vô tham). Ước nguyện với lòng tham cầu khi đối tượng và mục tiêu hướng đến chỉ phục vụ cho cái ta, cái tư hữu thông thường.Nngười thế gian thường hay ước nguyện cho mình được tuổi thọ sắc đẹp, hạnh phúc, danh tiếng, sanh lên cõi trời. Và đức Phật khẳng định rằng những điều này không do ước nguyện mà có (theo Tăng Chi 47) vì điều ước nguyện này chỉ phục vụ cho lòng tham muốn của con người, bó buộc trong một phạm vi nhỏ hẹp, cho cái riêng tư ích kỷ cá nhân, cũng đồng nghĩa với sự cầu nguyện cứu rỗi của thần linh.

Ngược lại, nếu điều ước hướng đến tha nhân, mong cầu điều thiện lành, không vì tư lợi thì xã hội cho là đáng quý. Nhưng đôi khi dưới mắt nhìn của người thế gian cho điều đó là thiện lành là tốt đẹp nhưng lại ẩn hình với cái tham vi tế mà chúng ta khó nhận diện rõ, xét sâu xa thì nó tô đắp cho mong cầu của con người. Trong cuộc sống con người thường không quên ước nguyện, phải nói là ước nguyện vô tội vạ. Vì bởi điều ước nguyện chúng ta không nhọc công đánh đổi vật chất, bằng tiền bạc…điều ước trở nên vô giá. Thế nên con người ta cứ ước mơ mà chẳng hướng tâm đến đối tượng. Đạo Phật luôn chủ trương bằng hành động thực tiễn. Ước mà không nguyện hành theo thì sẽ không bao giờ có hiệu lực, đó là lời ước nguyện suông, dù đó là điều hướng thượng, hướng đến tha nhân.

Trong kinh Kim Cang, Đức Phật dạy: “Tìm ta qua hình sắc, cầu ta qua âm thanh, là kẻ hành tà đạo, không thể thấy Như Lai”. Điều ước nguyện biến thành lời cầu xin, ban phước từ đấng thần linh.

Một nấc nâng tầm cao hơn ước nguyện đó là lời phát nguyện. Trong giáo lý nhà Phật, trên con đường đưa đến sự an lạc giải thoát không thiếu bóng dáng của tâm phát nguyện và hành theo điều phát nguyện. Mười phương chư Phật ba đời, các chư vị Bồ Tát chóng thành đạo quả đều có lời phát nguyện trong vô lượng kiếp. Phát nguyện là sự phát khởi từ tâm ý những hạnh lành đem lại hạnh phúc, lợi tha cho bản thân và tha nhân; bao gồm tự độ và độ tha.

Một người con Phật, chúng ta không thể không hành theo gương của bậc Thánh chỉ dạy. Muốn chóng đến bờ giác chúng ta phải phát tâm dõng mãnh làm việc lợi mình lợi chúng. Phát tâm chính là điểm nhớ đầu cho lời phát nguyện. Mỗi một người học Phật chân chính điều mang một hạnh nguyện riêng không ai giống ai cả, đức Phật luôn tán thán dù là một phát nguyện nhỏ nhiệm.

Nhưng chỗ phát nguyện của các Ngài khác với chúng ta, các Ngài hành theo lời nguyện không mệt mỏi, không thối chuyển. Trong một lần Ngài Phú Lâu Na đến bạch đức Phật cho Ngài đi bố giáo tại Du Na. Du Na là nơi hẻo lánh, dân tình bạo ngược man rợ. Qua nhiều lần đức Phật đưa ra các ví dụ mà Ngài có thể gặp nguy đến táng mạng nhưng Ngài vẫn không từ nản. Đức Phật đã khen ông có tu hạnh đạo bố giáo, nhẫn nhục thật hiếm có. Còn chúng ta đôi khi lời phát nguyện cũng phát khởi từ tâm ý, nhưng đụng chuyện chúng ta dễ lùi sụt, có đôi khi chỉ là lời hứa suông, phát nguyện nhưng không hành trì cũng giống như vị tiên nhân ban cho điều ước. Vậy thì con đường giải thoát chúng ta còn xa lắm.

Kinh điển Phật giáo cũng xác định rằng, đời sống an lạc, hạnh phúc và giải thoát không phải là hệ quả lời phát nguyện cao thượng mà là kết quả của quá trình hành trì và tu tập. “Một người không chú tâm trong sự tu tập, dẫu có khởi lên ước muốn được giải thoát khởi các lậu hoặc, không còn chấp thủ, ước muốn ấy nhất định không được toại nguyện!” (theo Tăng Chi III, 123; Tương Ưng III, 184).

Phát nguyện mà không hành trì ví như người thưởng thức món ăn ngon qua mắt, tai, mũi... , thì chẳng bao giờ nếm được vị của nó. Cũng vậy vị của giải thoát thành tựu chỉ có thực hành. Bậc đạo sư của chúng ta là hiện thân của tất cả lời nói và việc làm. Ngài đã thành tựu quả vị Phật trong kiếp cuối cùng nhờ có lời phát nguyện và hành trì trong vô lượng kiếp.

Herman Hess người đạt giải Nobel văn học đã từng phát biểu rằng: “Nội dung tri thức của lời Phật dạy chỉ là một nửa của sự đóng góp của Ngài. Nửa còn lại là đời sống thực mà Ngài đã sống… Thật vậy, đức Phật đã hoàn tất việc rèn luyện chính mình và đem áp dụng cho đệ tử. Ngài đã xác định mục tiêu và đã được những kết quả mà các nhà hoạt động chân chính nổi danh của phương Tây, phải ngả mũ kính phục và đức Phật là hiện thân của tất cả những đức hạnh mà Ngài giảng dạy”.

Là người con Phật đã và đang tiến bước trên lộ trình rèn luyện bản thân, đem lại an lạc giải thoát cho bản thân và tha nhân. Chúng ta cần xác định cho mình một hạnh nguyện rõ ràng để nương theo đó thực hiện lý tưởng xuất gia của mình. Cuộc đời quá ngắn ngủi, thoáng chốc vô thường lại đến mai này chúng ta nhìn lại chỉ có hình tướng mà tâm trần chưa thoát thì uổng phí cả một đời tu hành.

Hai năm đối với người tập sự thời gian không quá ngắn để nhìn lại bản thân, biết được chỗ khuyết chỗ ưu mà phát huy hay tận trừ. Ngày hôm nay chúng con được thắng duyên gần gũi chánh pháp, gần gũi thầy tổ nương bóng từ các Ngài chúng con được tu học giải thoát. Công ơn ấy chúng con làm sao có thể đáp đền, chúng con chỉ biết cố gắng làm tất cả những gì có thể, trau tâm sửa mình, sống cho nguồn đạo pháp, sống cho nguồn đạo thiêng để xứng đáng với ơn cha mẹ, ơn tổ thầy.

BÀI LIÊN QUAN

Vì một niềm tin  ( Tịnh Trường , 6375 xem)

Ơn Thầy  ( Tịnh Phúc , 7765 xem)

Thư gửi thầy  ( Tịnh Diệu , 15247 xem)

Tâm tình chư pháp lữ  ( Tịnh Hỷ , 6566 xem)

Sen mùa hạ  ( Tịnh Hỷ , 8894 xem)

Những đóa sen thầm lặng  ( Tịnh Thắng , 10831 xem)

Song ân  ( Tịnh Giới , 6072 xem)

Cảm tưởng Vu Lan  ( Tịnh Hà , 10361 xem)

Đôi dòng cảm xúc  ( Tịnh Phúc , 5958 xem)

Chiều trên quê hương  ( Tịnh Diệu , 6198 xem)

Ý KIẾN BẠN ĐỌC

Ý kiến của bạn