TP.HCM: HT. Minh Thành hướng dẫn về Rèn luyện kỹ năng sống chánh niệm tại Khóa Bồi dưỡng đạo hạnh lần thứ 9

Sáng 14/7/2024 (08/6/Giáp Thìn), HT. Minh Thành - UVTT HĐTS GHPGVN, Phó Viện trưởng VNCPHVN, Phó ban Ban Thường trực Giáo phẩm Hệ phái, Trưởng Ban Giáo dục Tu thư PGKS, đã có thời pháp hướng dẫn chư hành giả về cách “Rèn luyện kỹ năng sống chánh niệm”.

Theo đó, Hòa thượng cho biết, để rèn luyện kỹ năng chánh niệm, trước hết cần có sự tham chiếu từ cuốn Luật nghi Khất sĩ. Bởi bên cạnh những nội dung về Luật dành cho người xuất gia theo Hệ phái Khất sĩ, còn có những nhận thức rất sâu xa. Đơn cử như khi nói đến đạo Phật, người ta thường nói về 3 yếu tố chính: Giới - Định - Tuệ, và khi nói đến Luật nghi là thường nhấn mạnh yếu tố Giới là chính. Song, khi đọc Luật nghi Khất sĩ sẽ thấy quan điểm này là đúng mà chưa đủ, vì trong đó không chỉ có Giới mà còn tồn tại hai yếu tố quan trọng khác là Định và Tuệ. Như vậy, một vị hành giả dù cho sơ cơ bước đầu vào đạo, vào ngôi nhà Khất sĩ, hay dẫu đã có những tuổi hạ nhất định, thậm chí đi gần hết con đường tu tập, chỉ cần hành trì miên mật và chắc lọc trí tuệ từ quyển Luật nghi Khất sĩ cũng đã đầy đủ.

Tuy nhiên, theo Hòa thượng, tâm lý chung của hành giả tu tập là thường thích tầm cầu, tìm hiểu những cái hay, cái đẹp, những nét văn chương, mỹ thuật, những lý tưởng sâu xa. Chính tâm lý thích tìm cầu ấy đôi khi khiến hành giả lạc đường, không thấy được lý tưởng mà lại trôi đi quá xa. “Thực tế, những lý tưởng sâu xa ấy chỉ đơn giản là việc ta mở mắt ra, tập đọc, tập nghiền ngẫm lại, ắt sự sâu xa ấy liền tỏ bày. Đối với việc học pháp cũng vậy, nếu chịu tập trung sống với những gì trước mắt, giữ tâm ý định tĩnh với những gì trong giây phút trước mắt, ắt sẽ bồi dưỡng và nâng cao được thành quả mà các vị thiền sư, Tổ Thầy đã khuyên dạy”, Hòa thượng nhấn mạnh.

Theo đó, chánh niệm là bước đầu, cũng là bước tiếp nối và là điều kiện để một bậc Như Lai Chánh Đẳng Giác đi đến chánh định và Niết-bàn. Chánh niệm là một cuộc hành trình tìm ra tịnh độ chánh niệm đơn sơ căn cơ cho đến siêu thức của bậc Chánh Đẳng Giác. Sống chánh niệm là thực hành hiện diện trọn vẹn và tham gia vào từng khoảnh khắc, với nhận thức không phán xét về suy nghĩ, cảm xúc và môi trường xung quanh của hành giả. Thông thường, con người hay có khoảng cách giữa mình và giây phút hiện tại, do tập khí phiền não, do sự bủa vây của tam nghiệp… Chánh niệm giúp con người nối kết, kéo gần khoảng cách ấy lại với nhau.

Đặc biệt, chánh niệm cũng giúp cho hành giả có sự quán xét sự việc chứ không rơi vào trạng thái phán xét, biết lắng nghe, bình tĩnh và nhận biết sự việc trước khi đưa ra ý kiến, không dựa vào thành kiến, thiên kiến, hay định kiến cá nhân. Khi sống trong giây phút hiện tại một cách trọn vẹn có thể mang lại cảm giác bình yên, trong sáng và kết nối sâu sắc hơn với thế giới xung quanh hành giả. Theo Hòa thượng, để tiếp cận được chánh niệm, hành giả nên tập cách tiếp nhận thông tin, sự vật, hiện tượng xung quanh xảy đến trước mắt, như cách một đứa trẻ tiếp nhận, tức sự tiếp nhận một cách đơn thuần, thanh khiết, không xen tạp bất cứ sự phán xét, đánh giá, nhận định nào.

Hòa thượng khẳng định: “Cách tiếp cận ấy cũng được nêu rõ trong Luật nghi Khất sĩ qua chữ ‘như’, ở đây có nghĩ là trọn vẹn, là ưu việt, là hồn nhiên, là như thị, tức tiếp cận vô phân biệt. Được như vậy nghĩa là hành giả đang sống trong chánh niệm, trong chữ ‘như’ vô cùng giá trị ấy vậy. Chữ ‘như’ này chính là điểm vô cùng chí cốt của người xuất gia và là yếu tố cốt lõi của chánh niệm, xuất hiện ngay trong những lời dạy đầu tiên dành cho những vị mới xuất gia. Chữ ‘như’ nên là chữ đầu tiên khi ta chào đời và là chữ cuối cùng khi ta xả bỏ thân tứ đại này”.

Nói về những hành trì cốt lõi của cuộc sống chánh niệm, tham chiếu từ Luật nghi Khất sĩ, Hòa thượng chỉ rõ 4 sự hành trì, bao gồm: Nội quy và thời khóa hằng ngày, Ăn trong chánh niệm, Khẩu ngữ chánh niệm, Hành vi chánh niệm. Cùng với đó 5 nguyên tắc để thực hành chánh niệm: Nhận thức về khoảnh khắc hiện tại, Không phán xét, Chấp nhận, Kiên nhẫn, Tâm trí của người mới bắt đầu. 4 sự hành trì và 5 nguyên tắc này bổ sung, tương trợ, làm phong phú cho nhau, tuy là hai phần nhưng không tách biệt nhau. Theo đó, để nuôi dưỡng chánh niệm, hành giả cần nghiêm trì thực hành các bài tập sau: Thiền buổi sáng, Đi bộ trong chánh niệm, Viết nhật ký chánh niệm, Suy ngẫm để thực hành lòng biết ơn và gia tăng sự tập trung.

Cuối thời pháp, Hòa thượng sách tấn: “Hãy nhớ rằng, sống chánh niệm là một cuộc hành trình liên tục. Mỗi khoảnh khắc đều là một cơ hội để hành giả rèn luyện và trau dồi kỹ năng chánh niệm của mình. Hành giả hãy thực hiện cuộc hành trình này với tâm phụng sự và lòng trắc ẩn, chế tác ra một cuộc sống giàu nhận thức và hài hòa”.

Một số hình ảnh tại buổi giảng:

Ban TTTT Hệ phái

Nguồn: www.daophatkhatsi.vn