Bình Định: Thượng tọa Giác Phổ bàn về “Hôn trầm và cách đối trị” tại khóa “Sống chung tu học” lần thứ 20

Mở đầu thời pháp bằng câu kệ của Tổ sư: “Nếu chúng ta an trú ở bất kỳ nơi nào, thì nơi đó chính là Phật”, TT. Giác Phổ nhắc lại ý Tổ rằng: “Cõi này và cõi Phật không hề cách biệt, mà chỉ phụ thuộc vào việc chúng ta có tu tập hay không. Khi chúng ta quyết tâm tu hành, nền tảng tu tập cũng sẽ dẫn chúng ta trở về với cội nguồn chân thật của mình”.

Dựa trên kinh điển, Thượng tọa chỉ rõ, có hai pháp tu quan trọng đối với người xuất gia, đó là thiền chỉ và thiền quán. Trong đó, thiền chỉ giúp chúng ta trừ bỏ tham ái, còn thiền quán giúp đoạn trừ vô minh. Bất cứ khóa tu nào, dù là dành cho những người đã thọ giới hay đang trong quá trình bồi dưỡng đạo hạnh, cũng đều nhấn mạnh vào hai pháp thiền này. Khi thực hành thiền, nhiều người có thể cảm thấy lo lắng, đặc biệt là khi đối diện với những giờ tu kéo dài, bởi vì tâm trí dễ bị chi phối bởi sự mệt mỏi và buồn ngủ.

Đức Phật dạy rằng, trong năm dục của thế gian – tài, sắc, danh, thực, thùy – thì thực và thùy (ăn và ngủ) là hai yếu tố không bao giờ là đủ đối với một chúng sinh. Con người có thể không có tài sản, sắc đẹp hay danh tiếng mà vẫn sống tốt, nhưng nếu không có ăn và ngủ, cơ thể sẽ suy yếu và thậm chí không thể tồn tại.

Thượng tọa nhận định: “Tuy nhiên, trong tu tập, nếu để sự ham ngủ chi phối, chúng ta sẽ dễ dàng rơi vào giải đãi, dẫn đến sự thối chuyển trên con đường tu hành. Người xuất gia thường không có đủ giấc ngủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày như người thế tục, mà phải tận dụng thời gian cho việc học kinh, thực hành giới luật và công quả. Điều này không phải là ép buộc, mà nhằm giúp hành giả duy trì chánh niệm, giữ cho tâm không bị loạn động bởi vọng tưởng. Công quả cũng là một pháp thiền, giúp người mới xuất gia an trú trong chánh niệm, thay vì để tâm lang thang trong những suy nghĩ vô ích”.

Trong quá trình tu tập, đặc biệt là trong các khóa thiền, cơn buồn ngủ là một chướng ngại phổ biến. Theo đó, Thượng tọa đã đề xuất cách để chế ngự cơn buồn ngủ:

• Thay đổi oai nghi: Khi buồn ngủ, chúng ta có thể thay đổi tư thế, từ ngồi sang đi kinh hành.
• Mở mắt quan sát: Thay vì nhắm mắt, có thể mở mắt nhìn thẳng, giúp tâm trí tỉnh táo hơn.
• Tư duy về ánh sáng: Hình dung ánh sáng hoặc quán tưởng về sự sáng suốt của trí tuệ.
• Sử dụng nước lạnh: Rửa mặt hoặc uống nước lạnh để giúp cơ thể tỉnh táo.
• Thực hành chánh niệm: Quan sát cơn buồn ngủ mà không để nó chi phối.

“Nếu không đối trị được cơn buồn ngủ, hành giả dễ rơi vào tình trạng giải đãi, khiến cho quá trình tu tập bị đình trệ. Đức Phật đã nhắc nhở rằng: ‘Những ai thích thú trong sự ngủ nghỉ sẽ không thể đạt được thánh đạo’. Vì vậy, người tu cần phải có tinh tấn và kỷ luật để vượt qua những thử thách của thân và tâm”, TT. Giác Phổ khẳng định.

Đồng thời, Thượng tọa cũng chỉ rõ, Phật pháp là bất định pháp, luôn uyển chuyển tùy thuộc vào hoàn cảnh. Khi thực hành các phương pháp trên, cần linh hoạt để áp dụng sao cho không ảnh hưởng đến đại chúng. Nếu ở nơi công cộng, nên chọn cách đối trị phù hợp để không làm mất trang nghiêm.

Qua đây, Thượng tọa cũng khuyến khích các bậc Thầy trong việc dạy dỗ học trò bằng cách nhận thức rõ căn tánh của từng đệ tử. Có người nhanh nhạy tiếp thu, có người chậm hơn. Không nên so sánh hay tạo áp lực khiến đệ tử cảm thấy mặc cảm, mà thay vào đó, hãy dùng lòng từ bi để hướng dẫn phù hợp với căn cơ của họ. Đức Phật luôn hoan hỷ và khích lệ mọi nỗ lực tu tập, dù lớn hay nhỏ, để tạo động lực cho các đệ tử tiếp tục tinh tấn trên con đường tu hành.

Khép lại thời khóa, TT. Giác Phổ sách tấn: “Tu tập là một hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì và tinh tấn. Khi thực hành Phật pháp, chúng ta cần luôn cảnh giác với hôn trầm. Việc tu tập các phương pháp đối trị này sẽ giúp chúng ta duy trì sự tỉnh thức và tăng trưởng tâm linh trong quá trình tu hành. Người tu không chỉ cần tự rèn luyện, mà còn cần sự hướng dẫn từ những bậc thầy có tâm từ bi, giúp duy trì tinh thần tu tập bền bỉ và lâu dài. Như vậy, dù ở bất cứ nơi đâu, nếu có chánh niệm và tinh tấn, nơi đó chính là cõi Phật”.

Một số hình ảnh được ghi nhận:

Ban TT-TT Hệ Phái

-----ooOoo-----

Nguồn: www.daophatkhatsi.vn