Đọc Thơ Sáng Tỏ Đạo Mầu

ĐỌC THƠ SÁNG TỎ ĐẠO MẦU

Chơn Ngân - Phật tử Chùa Thuận Phước

Nhân ngày lễ tưởng niệm lần thứ 30 của Ni trưởng đệ nhất, con xin nêu một vài cảm nghĩ của con về lời dạy của Người còn để lại qua thơ văn. Ni trưởng dạy:

“Tu có học mới rạng ngời chánh pháp

Học có tu mới lợi đạo ích đời”.

Ni trưởng Huỳnh Liên

Học ở đây là học giáo pháp vi diệu từ kim ngôn của Đức Phật trao truyền. Phật là bậc giác ngộ hoàn toàn, những lời dạy của ngài là Chân Lý, là ánh sáng soi đường đưa chúng sanh thoát khỏi bến mê để bước sang bờ giác. Vì vậy, người xuất gia trước phải học giáo lý của đức Phật kế đến thực hành và áp dụng vào cuộc sống thực tế biến tri thức thành trí tuệ. Nếu không tu thì sự học chỉ là sáo rỗng, nếu tu không học thì chỉ là tu mù. Như vậy tu và học cần phải hỗ tương cho nhau.

Đối với hàng Phật tử sơ cơ học đạo như chúng con mà nói Phật quả là một cái gì đó thật cao xa, huyền bí, có lẽ suốt cuộc đời chúng con không bao giờ với tới. Nhưng qua thơ văn của Ni trưởng con cảm nhận đức Phật, một con người thật gần gũi, chân phương, bình thường như bao con người khác và quả vị Phật mà Ngài đã chứng nghiệm thì ai cũng có thể đạt được nếu người đó nổ lực tu tập. Bằng tài họa thơ của mình, Ni trưởng đã vẽ nên bức tranh về đức Phật thật giản đơn:

“Nơi Đức Phật, con người thực tế,

Không thần linh tô vẽ hoang đường.

Lòng nhiệt thành nếp sống giản đơn,

Tự nỗ lực phát huy ánh sáng”.

 Kệ Trích Lục - Ni trưởng Huỳnh Liên

Qua thơ của Ni trưởng cho con hiểu: Đức Phật cũng là con người như bao con người chúng ta, Ngài sinh ra là một người bình thường, sống một đời sống cũng chịu chi phối bởi định luật vô thường về thân tứ đại, ngũ uẩn như chúng ta. Nhưng chỉ khác chúng ta ở chỗ là Ngài có trí tuệ và định lực phi thường. Ngài đã từ bỏ lầu son, gác tía, ngai vàng ra đi tầm đạo và chứng đạo trở thành một bậc siêu phàm xuất thế. Và rồi sau 49 năm hành đạo Ngài đã xả bỏ nhục thân, từ giã cõi đời như bao con người trên cõi đời này.

Con nghĩ, sở dĩ Ngài đạt đến quả vị Phật là do ngài có một trí tuệ sáng hơn nhựt nguyệt, tình yêu thương chúng sinh vô bờ bến và một nghị lực phi thường cùng sự kiên trì nỗ lực cá nhân. Như trong bài Phật Đản và Nhớ Ơn Phật đã kể lại quá trình tầm đạo của Đức Phật:

“Sáu năm ép xác gầy thân,

Năm năm tầm đạo bước chân mỏi mòn”.

 Phật Đản - Ni trưởng Huỳnh Liên

Hay:

“Dãi dầu nắng táp mưa sa,

Yếu lần đến đổi thân đà mòn hơi”.

(Nhớ ơn Phật)

 Giáo pháp của Đức Phật đưa ra là do Ngài đã tự thân chứng nghiệm. Vì vậy, chúng ta, những người con Phật phải kính tin và phải học cho thật kĩ, hiểu cho thật sâu, thực hành cho thật thấu triệt để tự mình chứng ngộ. Vì học mà không thực hành thì không được lợi ích, không đem lại sự an lạc nơi thân và tâm. Như đức Phật đã dạy: “Học giáo pháp mà không được thực hành như một cánh hoa lộng lẫy đủ màu sắc mà không có hương vị”. Và Ngài đã chứng minh rằng: “Con người có thể thành đạt trí tuệ cao siêu và đạo quả tối thượng là do sự cố gắng của mình”. Ngài cho rằng con người muốn thoát khỏi trầm luân khổ não phải tự mình gia công cố gắng chớ không phải tùy thuộc phục tùng một nhân vật hay một vị thần linh nào. Đức Phật dạy cho chúng ta lý tưởng cao nhất là phục vụ bất cầu lợi.

Sau khi thành đạo Đức Phật đã thuyết bài pháp đầu tiên là Tứ Diệu Đế cho 5 anh em Kiều Trần Như và ông A Nhã Kiều Trần Như đã chứng quả Tu Đà Hoàn. Bốn chân lý ấy là nền tảng của giáo lý Đức Phật. Bốn chân lý đó là Khổ, Tập, Diệt, Đạo, lấy con người làm nền tảng cho sự tu tập chứ không nương tựa vào bất cứ vị thần linh nào. Vì chính Đức Phật cũng đã tự mình chứng ngộ chứ không nhờ vào bất cứ sự hỗ trợ nào từ bên ngoài.

Chơn lý về sự khổ là: Sanh, già, bệnh, chết, xa lìa những người thân, sống với người không ưa, muốn mà không được, thân ngũ uẩn là khổ. Chơn lý về nguyên nhân của khổ là: Chính vô minh và ái dục là nguyên nhân của sự khổ. Chính ái là nguyên nhân của sự tái sanh, lôi kéo, dẫn dắt con người đọa lạc trong sinh tử luân hồi. Và chơn lý về con đường diệt khổ là Bát Chánh Đạo, đưa chúng sinh đến hạnh phúc trường cửu.

Đạo Phật lấy từ bi làm quy tắc căn bản cho người xuất gia và tại gia, không kể người thân hay sơ, quen hay lạ. Vì vậy, đạo Phật đã phát triển trên đoạn đường dài hơn 2500 năm mà không hề có một sự ép buộc hay dùng thần quyền làm mê hoặc ai cả. Qua nhiều bài kệ của Ni trưởng con nhận thấy Đức Phật là nhà truyền giáo đầu tiên và vĩ đại nhất trên thế gian. Phật giáo được hoằng dương rộng rãi trên khắp thế giới chính vì giá trị tốt đẹp của lòng nhân đạo và trí tuệ của Ngài. Chính Đức Phật là người đầu tiên phá bỏ sự bất công trong xã hội Ấn Độ thời bấy giờ và đã đón nhận đoàn thể 500 người nữ xuất gia, mở ra cho Nữ giới một phương trời cao rộng mới. Tình thương vô biên của Đức Phật không chỉ hướng cho nhân loại mà bao trùm cả vạn vật. Ngài khuyên đệ tử nên mở rộng tình thương đến tất cả vạn vật muôn loài. Ngài dạy không người nào có quyền tiêu diệt mạng sống của kẻ khác bởi ai cũng quý trọng mạng sống của chính mình. Và những lời dạy của Ngài đã được Ni trưởng Đệ nhất chuyển tải thành thơ với tựa đề là Giới Sát:

“Muôn loài nào khác chi ta,

Cũng cần sanh sống, lánh xa tai nàn.

Có cha mẹ, có họ hàng,

Kết bè sinh hoạt, hiệp đoàn tương thân.

Ta đừng giết nó mà ăn,

Cũng đừng bắt nó trói trăng giam cầm ”.

 Giới Sát - Ni trưởng Huỳnh Liên

Ngoài ra, Ni trưởng còn chuyển thành thơ rất nhiều bài Kinh của Dức Phật, như Kinh Pháp Cú nói về tâm con người là yếu tố quan trọng dẫn dắt con người tạo nghiệp lành hay nghiệp dữ:

“Trong các pháp do tâm làm chủ,

Tâm dẫn đầu tạo đủ các duyên.

Tâm thanh tao nghiệp tốt hiền,

Như hình dọi bóng vui liền theo sau.

 Kinh Pháp Cú - Ni trưởng Huỳnh Liên

Ni trưởng xuất gia khi tuổi đời vừa tròn 25, sau đó với vai trò là trưởng tử Ni, Ni trưởng đã dẫn đoàn chư Ni hành đạo khắp hai miền Nam - Trung của đất nước. Nhờ bi nguyện bao la, đức độ từ hòa, tinh tấn không mệt mỏi, Ni trưởng đã tiếp chúng độ Ni, mở mang đạo tràng tịnh xá ngày càng nhiều. Mặc dù như thế, Ni trưởng cũng không quên nhắc nhở Ni chúng luôn sống đúng với hạnh nguyện của người xuất gia:

“Ta đã là người của chúng sanh,

Người nuôi ta để học gương lành.

Sống đây ta sống cho muôn loại,

Ta có quyền đâu sống lấy mình?”

 Cát Ái - Ni trưởng Huỳnh Liên

Thật vậy, đời sống con người thật ngắn ngủi, phải sống sao cho thật ý nghĩa. Vật chất thế gian là trò mộng ảo, thân tứ đại hợp tan là định luật từ ngàn xưa. Tại sao chúng ta phải bám víu?

“Thân này chưa biết ra chi,

Của kia lại có chắc gì mà ham?

……

Mênh mông trong khoảng đất trời,

Thân ta biết gởi về nơi chốn nào?”

Thân - Ni trưởng Huỳnh Liên

Thân này là giả, là vô thường không giữ được bền lâu, huống gì của cải, vật chất thế gian. Biết thế ta dùng thân này làm phương tiện tu hành để làm tư lương khi từ giả cõi đời này. Chẳng những phải tu thân mà còn phải xét suy cả lời ăn tiếng nói của mình:

Mở lời trước cạn xét suy,

Rằng ta cất tiếng ích chi chăng là?

Bằng như lời ấy thốt ra,

Làm buồn kẻ khác thì ta xin đừng.

……

Miệng ta là cánh hoa sen,

Một khi hé nở, một phen thơm lừng!

Tiếng ta là gió mùa xuân,

Một cơn thổi nhẹ, muôn dân mát lòng!

Khẩu - Ni trưởng Huỳnh Liên

Ni trưởng dạy ta phải sống trong tỉnh thức, khi nói phải biết ta đang nói gì, nếu lời nói làm buồn kẻ khác thì đừng nói. Nên nói những lời để người nghe cảm thấy an lạc, mát lòng để không tạo nghiệp dữ.

“Thường nên kiểm soát hành vi,

Khi ăn, khi nói, lúc đi, lúc nằm.

Đừng cho vọng ý phóng tâm,

Phải nhờ giới luật buộc cầm khít khao”.

Hoặc:

“Ngày ngày ra sức kìm cương,

Giờ giờ, phút phút, tâm thường soi tâm”.

Ý- Ni trưởng Huỳnh Liên

Ni trưởng dạy con người ý vọng, thương ghét, vui, buồn, sân giận… thay đổi luôn nên ta phải dùng gươm trí tuệ cắt đứt những vọng tâm để tâm được định, tâm định thì phát huệ.

Với hạnh nguyện Bồ tát, Ni trưởng đã phát nguyện:

“Nguyện xin hiến trọn đời mình,

Cho nguồn Đạo pháp cho tình quê hương”.

Hay:

“Nghiêng vai gánh đạo vào đời,

Cho đời tỏ đạo ta người đồng tu”.

Sen Gương - Ni trưởng Huỳnh Liên

Tấm lòng vì đạo vì đời của Ni trưởng bao la như biển cả, như hư không bất tận, dù Ni trưởng đã về với Phật nhưng Người vẫn sống mãi trong tâm trí của hàng môn đồ Phật tử chúng con. Và những ai đọc qua thơ Người cũng sẽ cảm nhận được đạo mầu vi diệu lan tỏa khiến mỗi người tự hoàn thiện bản thân để cuộc đời trở nên tươi đẹp và có ý nghĩa hơn. Chúng con nguyện tinh tấn tu hành theo lời dạy của Ni trưởng, để có cuộc sống an lạc, hạnh phúc trong đời này, mà không cảm thấy bất mãn bởi sự ràng buộc gia đình, hay lo âu, sợ hãi về sự sinh diệt của chính mình.

-----ooOoo----- 

BÀI LIÊN QUAN

Tưởng niệm  ( Tiểu Thiện , 3460 xem)

Lặng nhớ người xưa  ( Ni trưởng Gương Liên , 9472 xem)

Khuyến nhẫn  ( Tiểu Nhu , 0 xem)

Khuyến Nhẫn  ( Tiểu Chơn , 4256 xem)

Hạnh Phúc  ( Tịnh Diệp , 6860 xem)

Tưởng niệm  ( Liên Thanh , 64 xem)

Tam Học  ( Diệu Liên , 7640 xem)

Sám Hối  ( Liên Pháp , 3852 xem)

Chơn Lý: Võ Trụ Quan  ( Liên Nguyện , 2657 xem)

Chơn Lý: Học Để Tu  ( Liên Thanh , 4816 xem)

Ý KIẾN BẠN ĐỌC

Ý kiến của bạn