TP.HCM: Hòa thượng Thích Bửu Chánh giảng về “Hành thiền chánh niệm” tại hạ trường Pháp viện Minh Đăng Quang

Chiều 14/7/2025 (20/6/Ất Tỵ), trong khuôn khổ khóa ACKH PL.2569, tại trường hạ Pháp viện Minh Đăng Quang, Hòa thượng Tiến sĩ Thích Bửu Chánh – Phó trưởng ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Đồng Nai, Phó Viện trưởng HVPGVN TP.HCM, Trưởng khoa Pāli, kiêm trụ trì Thiền viện Phước Sơn – đã có buổi thuyết giảng với đề tài: “Hành thiền chánh niệm” (Sammā Sati).

Theo thông lệ mỗi buổi giảng pháp, Hòa thượng đã dẫn dắt đại chúng an cư hành thiền chánh niệm trong 10 phút đầu. Sau đó bắt đầu đi vào buổi giảng, Hòa thượng trích dẫn lời dạy của Đức Phật trong bài kinh Mahāsatipaṭṭhānasutta (Kinh Đại Niệm Xứ), khẳng định: “Này các Tỳ-kheo, đây là con đường độc nhất (ekāyano maggo) đưa đến sự thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu bi, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh lý, chứng ngộ Niết-bàn. Đó là Tứ Niệm Xứ (cattāro satipaṭṭhānā)”.

Theo đó, Hòa thượng chỉ rõ, bốn nơi quán niệm gồm: Quán thân trên thân (kāye kāyānupassī viharati), quán thọ trên các cảm thọ (vedanāsu vedanānupassī viharati), quán tâm trên tâm (citte cittānupassī viharati), quán pháp trên các pháp (dhammesu dhammānupassī viharati).

Đối với pháp quán thân qua hơi thở chánh niệm, Hòa thượng dẫn giải kỹ lưỡng: “Hành giả khi thở vô dài biết rõ mình đang thở vô dài; khi thở ra ngắn, biết rõ thở ra ngắn. Quán niệm liên tục như vậy, hành giả sẽ thấy được sự sanh diệt của hơi thở, từ đó nhận ra tánh vô thường và buông bỏ chấp thủ”.

Hòa thượng cũng đặc biện nhấn mạnh, hành thiền không chỉ giới hạn nơi tĩnh tọa mà còn hiện hữu trong từng hành động thường ngày. Khi đi, đứng, nằm, ngồi, nhìn ngó, ăn uống, nói năng, hay im lặng… hành giả đều cần chánh niệm tỉnh giác.

Với các cảm thọ, hành giả biết rõ khi có cảm giác lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ. Không chỉ dừng lại ở nhận biết, hành giả khi hành thiền còn phải quán sát tánh sanh khởi, tánh đoạn diệt và tính vô thường của cảm thọ – từ đó không dính mắc vào cảm giác vui, ghét bỏ, cảm giác khổ.

Đồng thời, người hành thiền cũng cần nhận rõ các trạng thái tâm đang hiện khởi: có tham hay không tham, có sân hay không sân, có si hay không si. Nhận biết rõ ràng như vậy giúp hành giả không bị lôi cuốn theo dòng vọng tưởng, mà an trú trong chánh niệm và tỉnh thức.

HT. Bửu Chánh tiếp tục triển khai phương pháp quán pháp trên các pháp: Quán 5 triền cái (tham dục, sân hận, hôn trầm, trạo hối, nghi), quán 5 uẩn (sắc, thọ, tưởng, hành, thức), quán 12 xứ (6 căn và 6 trần), quán 7 Giác chi (niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả), quán Tứ Diệu Đế – nhận rõ khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ và con đường đưa đến sự diệt khổ. Mỗi pháp môn đều giúp hành giả trực nhận sự thật theo cách “như thật tri kiến” (yathābhūtañāṇadassana), từ đó thoát khỏi lưới phiền não luân hồi.

Kết thúc thời pháp, Hòa thượng nhấn mạnh: “Đây là bài pháp mà Đức Thế Tôn đã truyền dạy cho những ai có chí hướng thoát ly sanh tử, cầu chứng Niết-bàn, chấm dứt khổ đau phiền não. Người cầu đạo giải thoát hãy thực hành Tứ Niệm Xứ bất cứ lúc nào, ở bất cứ nơi đâu, trong từng hơi thở, từng bước chân, từng hành động thường nhật”.

Hòa thượng cũng gửi lời cầu nguyện đến toàn thể đại chúng hiện diện: “Nguyện cầu hồng ân Tam Bảo gia hộ quý vị luôn được sống lâu, sắc đẹp, an vui, sức mạnh và trí tuệ. Nguyện cho tất cả đều tinh tấn hành trì chánh niệm, sớm thành tựu thánh đạo, giải thoát Niết-bàn”.

Một số hình ảnh được ghi nhận:

Ban TT-TT Hệ Phái

-----ooOoo-----

Nguồn: www.daophatkhatsi.vn