Giá trị giải thoát của ngày lễ Vu lan

“Cha già là Phật Thích Ca,

Mẹ già như thể Phật bà Quan Âm

Nhớ ngày Xá tội vong nhân

Lên chùa lễ Phật đền ơn sinh thành”.

Vì vậy, ngày lễ Vu lan còn có ý nghĩa nhân văn thiêng liêng với tên gọi là ngày Xá tội vong nhân. Vào ngày này, bất luận là ai, người ta cũng hướng tâm cầu nguyện cho mọi người quá vãng được siêu sinh, thoát khỏi cảnh giới tam đồ địa ngục. Theo triết lý Duyên khởi, thì ngày này càng có ý nghĩa hơn, khi người ta càng thực hành và thể hiện tâm hiếu hạnh đối với cha mẹ, anh em, bà con quyến thuộc, bằng hữu và những người xung quanh mình trong thái độ sống tri ân và biết ân. Thông qua các giá trị huyền sử của sự tích Vu lan, được bắt nguồn từ việc báo hiếu của Tôn giả Mục Kiền Liên, câu chuyện muốn cảnh thức người nào tạo tội ác thì sẽ bị đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, chịu thống khổ cũng giống như người bị treo ngược. Thế nên, mỗi lần nghĩ đến công ơn sinh thành cha mẹ, hoặc những người đã từng cứu độ mình, khi mùa Vu lan đến là họ lên chùa nguyện cầu Tam bảo, cùng với chư Tăng khấn nguyện cho các vị tiền nhân, cha mẹ ông bà, người thân quá vãng ra khỏi địa ngục, thoát cảnh bị treo ngược:

“Nhờ phép Phật sinh Tịnh độ

Phóng hào quang cứu khổ độ u

Rắp hòa tứ hải quần chu

Não phiền trút sạch,

oán thù rửa không

Nhờ Đức Phật thần thông quảng đại

Chuyển pháp luân tam giới, thập phương…

Nhờ phép Phật uy linh dũng mãnh

Trong giấc mê khua tỉnh chiêm bao

Mười loài là những loài nào

Gái trai già trẻ cùng vào nghe kinh…”.

(Nguyễn Du - Văn tế thập loại cô hồn)

Và như thế, ngày Tự tứ có ý nghĩa mong cầu giải thoát hệ lụy khổ đau, do người khác chỉ ra từ các lỗi mình đã tạo. Nó cũng khẳng định sức mạnh niềm tin của mỗi vị Tăng trên bước đường tu học giải thoát. Một mặt, nó thiết lập lòng tự tín đối với chính tự thân mỗi hành giả, tin mình đã thăng tiến đạo hạnh, tin mình thành tựu công đức giải thoát sau ba tháng tịnh tu tam nghiệp. Mặt khác, nó cũng làm cho hành giả khởi lên niềm tin giải thoát đối với các vị đồng phạm hạnh là những người thanh tịnh, thăng chứng đạo hạnh, có tâm vị tha, tâm bao dung, độ lượng để chỉ bảo cho mình các lỗi lầm còn mắc phải. Nhờ vậy, tự thân mỗi hành giả, sau ba tháng an cư giới đức được thanh tịnh, định nghiệp tăng trưởng, trí tuệ khai mở. Trên hết là đại chúng hòa hợp, thanh tịnh; Chánh pháp được trường tồn.