Ý nghĩa của việc Sống chung tu học

Sáng ngày 02/12/2023 (nhằm ngày 20/10 Quý Mão), là ngày tu thứ 3 trong khóa tu “Sống chung tu học” lần thứ 17 của Ni giới Giáo đoàn III, được tổ chức tại Tịnh xá Ngọc Tâm (thôn Bình Nghĩa, xã Bình Tân, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận),  Thượng tọa Giác Viễn – Trưởng ban Hướng dẫn Phật tử Giáo đoàn III, Trụ trì Tịnh xá Ngọc Bình, Bình Thuận, đã quang lâm về trụ xứ để sách tấn đại chúng thông qua thời pháp thoại: “Ý nghĩa của việc sống chung tu học” ngang qua Tiểu kinh rừng Sừng Bò.

Thượng tọa chia sẻ: “Hôm nay, nhân duyên lành, Giác Viễn được trở về đạo tràng tịnh xá Ngọc Tâm thăm viếng quý Ni trưởng, Ni sư và hội chúng đang tu tập. Đây là đều hết sức quý báu và hạnh phúc, khi được chia sẻ giáo pháp của đức Phật để chúng ta cùng rút kinh nghiệm trên con đường tu tập.

Cụm từ “Sống chung tu học” này mang ý nghĩa thiết thực, phải sống chung và tu học như thế nào để đưa đến sự hòa hợp, hạnh phúc, an vui; đây là điều đức Tôn sư Minh Đăng Quang từng định hướng, do đó, ngài đã vạch ra con đường “Nối truyền Thích-ca Chánh pháp” theo Phật Tăng xưa.

Hôm nay, chúng ta trở về tu tập khóa thứ 17 và cũng như những khóa tu trước của Ni giới Giáo đoàn III, lấy tên gọi là: “Sống chung tu học”! Nếu chúng ta không có học hiểu, không có cái nhìn sâu sắc thì chúng ta sẽ mãi rơi vào pháp tướng. Tuy rằng phải nương tướng mà hiển tánh, nương sự mà có lý, nhưng điều đức Tổ sư của chúng ta hướng đến hoàn toàn không dừng lại ở tướng mà mục đích cuối của con đường là giác ngộ giải thoát.

Sống chung với nhau không khó, nhưng sống chung trong sự hòa hợp, hòa kính, hòa thuận và thể nhập được chân lý tối thượng của đức Phật mới là khó, và đó là điều mà chúng ta cần phải nắm vững.

“Sống chung tu học” là sống chung như thế nào? Phải học cái gì?

Sống chung phải thật sự an vui. Tinh thần sống chung tu học rất đẹp, nhưng nếu chỉ biết dừng lại ở cụm từ “sống chung” thôi thì chưa đủ, phải nhận ra lý huyền diệu bên trong. Trước hết, đặt vấn đề, tại sao chúng ta phải sống chung, sống chung để làm gì? Để tu học! Tu học như thế nào?

Ngang qua bài kinh Tiểu kinh rừng Sừng Bò, chúng ta sẽ thấy được tôn chỉ, mục đích của việc sống chung và tu học. Hình ảnh rất đẹp của ba Tôn giả, đệ tử của đức Thế Tôn, đó là Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimbila.

(lược nêu):

Một thời, đức Thế Tôn ở Nadika, tại Ginjakavasatha. Lúc bấy giờ Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, Tôn giả Kimbila trú tại khu vườn trong rừng Gosinga (rừng Sừng Bò). Đức Thế Tôn, vào buổi chiều, sau khi tham thiền, Ngài đến thăm ba tôn giả. Ngài hỏi ba Tôn giả:

“Các Ông sống có hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không có cãi nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau bằng cặp mắt thiện cảm không?”

Tôn giả Anuruddha thưa:

“Bạch Thế Tôn, thật sự chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không có cãi nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm”.

 “Như thế nào các Ông sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm?”

Tôn giả thưa:

“Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con nghe như sau: “Thật lợi ích thay cho ta, thật khéo lợi ích thay cho ta, khi ta được sống với các vị đồng Phạm hạnh như vậy”. Bạch Thế Tôn, do vậy, đối với các vị đồng Phạm hạnh này, con khởi lên từ thân nghiệp trước mặt và sau lưng; con khởi lên từ khẩu nghiệp, trước mặt và sau lưng; con khởi lên từ ý nghiệp, trước mặt và sau lưng. Bạch Thế Tôn, do vậy, chúng con nghĩ như sau: “Ta hãy từ bỏ tâm của ta và sống thuận theo tâm của những Tôn giả này”. Bạch Thế Tôn, con từ bỏ tâm của con và sống thuận theo tâm của những Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân nhưng giống như đồng một tâm”.

Đức Thế Tôn rất tán thán tinh thần sống chung hòa hợp này của ba Tôn giả.

Trở lại vấn đề của chúng ta, có khi những vấn đề lớn, huynh đệ cùng nhau đi phá non cũng chưa hẳn là khó, thế mà khi sống chung với nhau, những vấn đề rất nhỏ, rất li ti, lại làm phiền lòng nhau.

Vấn đề kế tiếp: “Tu học” là học như thế nào?

… “Bạch Thế Tôn, suốt cả đêm, chúng con ngồi đàm luận về đạo pháp. Như vậy, bạch Thế Tôn chúng con sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

… Ở đây, bạch Thế Tôn, cho đến khi chúng con muốn, chúng con ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Như vậy, bạch Thế Tôn, đối với chúng con, là pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh; chúng con chứng được và sống thoải mái, an lạc, nhờ chúng con sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.”

Khi sống, chúng ta biết hội chúng này là hội chúng vô ngã, thanh tịnh, đang hướng đến con đường giải thoát, được biểu hiện qua phương cách tu tập, trong tình thương yêu, quan tâm lẫn nhau. Nếu thiếu sự tu tập, những phiền não vi tế sẽ biểu lộ trong từng cử chỉ; nếu có tình thương chân thật, xuất phát từ nội tâm, thì sẽ nhìn nhau bằng ánh mắt từ ái, bằng nụ cười hoan hỷ. Tu không phải là cái gì cao siêu đâu, ngay trong cuộc sống hàng ngày, nếu học được theo hạnh như của ba Tôn giả, chúng ta đặt tâm mình vào tâm các huynh đệ trong lời nói, trong việc làm, trong suy nghĩ, thì không ai bảo ai, tự nhiên sẽ nhìn nhau bằng ánh mắt thiện cảm, tôn kính.

Ngày nay, có thể có vài cá nhân, huynh đệ sống bên nhau mà bằng mặt chứ chẳng bằng lòng, đây là chỗ chúng ta cần lưu ý. Vì chúng ta không có sự tin tưởng lẫn nhau. Không như ba Tôn giả, luôn đặt tâm của mình vào tâm huynh đệ, dù là trong lời nói, việc làm hay trong suy nghĩ.

Vì thấy được tầm quan trọng, sự gắn kết của việc sống chung tu học, nên chư Tôn đức đã lập ra những khóa tu học dành cho chư hành giả Khất sĩ.

Thế nhưng, phải nhớ rằng, mục tiêu mà chúng ta muốn hướng đến là giác ngộ giải thoát, chứ không đơn thuần chỉ là một hội chúng đẹp, đoàn thể đẹp để người đời cung kính, ngưỡng mộ, cúng dường; vì nếu chỉ có như thế, thì đây là hệ quả, chứ chưa phải là cứu cánh, chưa đúng với lòng mong mỏi của đức Tổ sư cũng như của đức Thế Tôn.

Thượng tọa lại viện dẫn thêm các bài kinh như kinh Ước nguyện trong Trung bộ kinh; phẩm Cư sĩ, phần “Cày ruộng” trong Kinh Tương ưng bộ I, v.v… để phân tích, chia chẻ cho đại chúng hiểu về điều mà người muốn truyền đạt.

 “Với thân khéo phòng hộ,

Với lời khéo phòng hộ,

Với món ăn trong bụng,

Biết tiết độ, chế ngự,

Ta tác thành chân thực,

Để cắt dọn cỏ rác, 

Sự giải thoát của Ta 

Thật hiền lành nhu thuận.”

…

Đức Phật dạy rất cụ thể: Phòng hộ ngôn ngữ và hành động, tiết độ trong ăn uống và ngủ nghỉ. Hằng ngày chỉ cần chúng ta tu tập thiết thực như vậy, không có gì cao siêu, mơ hồ cả. Nói năng, hành động trong sự tỉnh giác, thì mình bớt khổ và cũng không làm khổ người khác; có tỉnh giác, thì ta an lạc, người cũng an lạc”.

Thượng tọa nhắc nhở:

“Đã xưng Sa-môn thì phải sống với hạnh của Sa-môn, đừng để danh lợi, vật chất, những thứ phù phiếm làm mờ mắt.

Hãy sống một đời thanh bạch, đạo vị. Hạnh phúc biết bao khi sống với huynh đệ trong sự nhẹ nhàng, an lạc:

Hai tay nâng chén trà xanh

Nụ cười chánh niệm an lành hiện ra

Ngẫm trong trời đất bao la

Vô trụ vô chấp mới là thuận nhau.

An lạc biết bao!

Nếu có chánh niệm, ta sống chung với huynh đệ sẽ cảm thấy hết sức hạnh phúc, hết sức mầu nhiệm. Trong hội chúng có những vị có lòng tin bất động đối với Phật, pháp, Tăng và Thánh giới; có những vị đã thành tựu được giới luật; có những vị thành tựu trí tuệ… để chúng ta noi theo, học hỏi. Trong thanh tịnh đại hải chúng này, nếu chịu học, ta sẽ học hỏi được rất nhiều điều. Một khi đã điều phục được con trâu tâm, thì :

Dưới bóng nhành dương bên suối cổ

Thả đi gọi lại tự nhiên rồi!

Trong khóa tu Truyền thống lần thứ 32 vừa qua, một bậc trưởng bối, đã xúc động rơi lệ khi chứng kiến cảnh chư Tăng tu tập thanh tịnh, hòa hợp, an lạc.

Quý Ni trưởng cũng thế, quý ngài tuổi hạc đã cao, niềm vui lớn nhất bây giờ của các vị là nhìn thấy đàn hậu học, những Ni chúng con em của mình, thế hệ kế thừa đang lớn lên, dần trưởng thành để có thể gánh vác trọng trách, sự nghiệp của Tổ Thầy”.

Kết thúc vấn đề,  ngoài lời chúc lành đến hội chúng, Thượng tọa còn gởi đến chư Tôn đức Ni và chư hành giả hiện diện, bài thi kệ vừa được sáng tác gần đây:

BƯỚC CHÂN AN LẠC

Từng bước chân vững chãi

An lạc và thảnh thơi

Nhắc mình luôn tỉnh thức

Yên lặng nhìn cuộc đời.

Các pháp đang hiện khởi

Ghi nhận, biết vậy thôi

Không khởi tâm phân biệt

Khoảnh khắc đẹp tuyệt vời.

Các pháp, trước không có

Nay duyên, chúng hiệp thành

Rốt sau đều tan hoại

Nụ cười nở trên môi.

Thấy một cách rõ ràng

Biết  một cách sâu sắc

Phật gọi Nhất Dạ Hiền

Bậc an tịnh trầm lặng.

SC. Mãn Liên (tóm tắt)

Nguồn: www.daophatkhatsi.vn