“ Quá câu chi đại kiếp

Chúng sanh bị tên ái

Tên vô minh làm mù

Từ tối vào trong tối

Tên dục thường bắn trúng

Nhiễm trước gọi tên tham

Tên lỗi lầm muộn loạn

Mang mũi tên ngu si

Cống cao phát tên mạn

Trái cãi sanh kiến chấp

Do tên có không có

Sa vào có và không

Các phàm phu ngu si

Mũi nhọn do miệng họ

Cùng nhau sanh tranh luận

Ðây thiệt đây chẳng thiệt

Vì nhổ những tên độc

Như Lai hiện thế gian

Cứu người trúng tên độc

Xuất gia thành thánh đạo.

Lại nầy Trưởng Giả! Ta thấy tất cả chúng sanh ở thế gian do mười thứ ái luyến kiến lập căn bổn.Những gì là mười ?

Ðó là do ái nên cầu ,do cầu nên được,do được nên có ngã sở, do ngã sở nên nắm chặt,do nắm chặt nên tham dục,do tham dục nên say đắm,do say đắm nên bỏn sẻn,do bỏn sẻn nên thâu góp,do thâu góp nên gìn giữ,do gìn giữ nên cầm khí giới cãi kiện chê bai sanh ra nhiều sự khổ.Lại do nơi đây mà phát ra lời nói ly biệt nuôi lớn những sự ác bất thiện.

Nầy Trưởng Giả! Ta thấy chúng sanh do mười thứ ái nhiễm kiến lập căn bổn nên cầu Vô thượng Bồ đề để được pháp không căn bổn không sở y.Do đó ta dùng lòng tin thanh tịnh rời bỏ cung dòng Thích hướng đến đạo vô thượng”.

Ðức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

“Ái nhiệm nuốt chúng sanh

Theo tìm những dục lạc

Ðược lợi sanh ngã sở

Do đây mà nắm chặt

Tôi phải được phải làm

Dục tham càng thêm lớn

Những say đắm bỏn sẻn

Nối nhau mà phát sanh

Quá tham lam bỏn sẻn

Nên chứa thâu càng nhiều

Do chứa nên giữ gìn

Sanh nhiều lỗi không hở

Người ngu vì giữ gìn

Khí giới tàn hại nhau

Gieo những nghiệp bất thiện

Do đây sanh quả khổ

Thấy nhơn duyên ái rồi

Các khổ chẳng còn sanh

Trí giác không căn trụ

Hơn hết trong trí giác.

Lại  nầy Trưởng Giả ! Ta thấy tất cả chúng sanh ở thế gian do mười thứ tánh ác tà mà kiến lập tà định.Những gì là mười ?

Một là tà kiến.Hai là tà tư duy.Ba là tà ngữ.Bốn là tà nghiệp.Năm là tà mạng.Sáu là tà tinh tiến .Bảy là tà niệm.Tám là tà định. Chín là tà giải thoát .Mười là tà giải thoát tri kiến.

Nầy Trường Già ! Ta thấy chúng sanh do mười thứ tà tánh ấy kiến lập tà định,ta muốn chứng Vô thượng Bồ đề để xuất ly các tà tánh như vậy nên dùng lòng tin thanh tịnh rời bỏ cung dòng Thích mà hướng đến đạo vô thượng”.

Ðức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng :

“Chúng sanh hoài tà kiến

Tà tư duy cảnh giới

Tuyên nói những tà ngữ

Và làm những tà nghiệp

Tà mạng tà tinh tiến

Tà niệm và tà định

Thành tựu tà giải thoát

Và đến tà tri kiến

Tà tánh quyết định tụ

Chỗ nương của kẻ ngu

Vì khiến trụ chánh kiến

Hướng đến đạo vô thượng.

Lại nầy Trưởng Giả! Ta thấy tất cả chúng sanh ở thế gian do mười thứ nghiệp đạo bất thiện mà hay kiến lập ở nơi tà đạo phần nhiều phải đọa vào ác thú.Những gì là mười ?

Một là giết chết .Hai là chẳng cho mà lấy. Ba là tà dâm. Bốn là vọng ngữ .Năm là lời ly gián. Sáu là thô ngữ .Bảy là ỷ ngữ. Tám là tham lam.Chín là giận thù.Mười là tà kiến.

Nầy Trưởng Giả ! Ta thấy chúng sanh do mười thứ nghiệp bất thiện ấy nương theo tà kiến mà xu hướng,phần đông phải sa vào ác đạo.Ta vì muốn chứng Vô thượng Bồ đề siêu xuất tất cả các tà đạo nên dùng lòng tịnh tín rời bỏ cung dòng Thích hướng đến đạo vô thượng”.

Ðức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng :

“Nào hại mạng chúng sanh

Cướp trộm của cải người

Làm hạnh tà dâm dục

Mau đọa vào địa ngục

Thô ngữ ,ly gián ngữ

Vọng ngữ trái tịch tịnh

Những phàm phu ỷ ngữ

Bị ngu si ràng buộc

Tham lam tài sản người

Thường sanh lòng giận thù

Khởi các thứ tà kiến

Người ấy đến ác đạo

Ba nghiệp do thân khởi

Bốn nghiệp từ miệng sanh

Ý hay thành ba nghiệp

Nên gọi là ác hạnh

Làm những ác nghiệp rồi

Dắt đến trong ác đạo

Nay ta hiện thế gian

Tế độ khiến ra khỏi.

Lại nầy Trưởng Giả ! Ta thấy tất cả chúng sanh thế gian do mười pháp nhiễm ô mà ở tại phiền não,sa vào trong phiền não.Những gì là mười ?

Một là xan cầu nhiễm ô.

Hai là ác giới cấu nhiễm ô.

Ba là sân cấu nhiễm ô.

Bốn là giải đãi cấu nhiễm ô.

Năm là tán loạn cấu nhiễm ô.

Sáu là ác huệ cấu nhiễm ô.

Bảy là bất tuân chánh giáo cấu nhiễm ô.

Tám là tà nghi cấu nhiễm ô.

Chín là bất tín giải cấu nhiễm ô.

Mười là bất cung kính cấu nhiễm ô.

Nầy Trưởng Giả ! Ta thấy chúng sanh bị mười thứ cấu nhiễm ấy làm nhiễm ô,ta vì chứng Vô thượng Bồ đề được pháp vô nhiễm vô thượng nên dùng lòng tin thanh tịnh rời bỏ cung dòng Thích hướng đến đạo vô thượng”.

Ðức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng :

“Phần đông các chúng sanh

Bị mười thứ ô nhiễm

Thích hữu vi phiền não

Chẳng hề biết chán lìa

Xan cấu là ô nhiễm

Tất cả phàm phu dại

Phạm giới chẳng tịch tịnh

Chẳng tập tu chánh định

Sân cấu trái nhẫn nhục

Lòng họ chẳng chuyên trụ

Người tá trí ngu độn

Chẳng tuân theo lời dạy

Của cha mẹ sư trưởng

Chúng sanh bị lưới nghi

Chẳng cầu trí chiếu thế

Chê bai pháp thâm diệu

Của đức Phật dạy truyền

Mặc lấy áo vô minh

Khinh tiện nơi thánh uẩn

Thấy được ô nhiễm ấy

Có ai thích hữu vi

Phải siêng cầu tịch diệt

Vô vi không ô nhiễm.

Lại nầy Trưởng Giả ! Ta thấy tất cả chúng sanh ở thế gian bị mười thứ triền phược nó trói buộc.Những gì là mười ?

Một là lưới xan tật trói buộc.

Hai là màn vô minh che lòa.

Ba là phiền não làm mê say sa vào hố ngu si.

Bốn là dòng nước lũ ái dục đẩy trôi chìm đắm.

Năm là bị tên độc tà kiến bắn trúng.

Sáu là khói đặc giận thù xông lấp.

Bảy là ngọn lửa tham dục đốt cháy.

Tám là thuốc độc lỗi lầm làm mê loạn.

Chín là những gai độc ngũ cái làm trở ngại.

Mười là thường ở trong dòng nước sanh tử trong đồng hoang đói khát,lười mỏi đối với chánh cần.

Nầy Trưởng Giả ! Ta thấy chúng sanh bị mười thứ triền phược ấy trói buộc nên ta cầu Vô thượng Bồ đề để chứng pháp không triền phược.Ta dùng lòng tin thanh tịnh rời bỏ cung dòng Thích hướng đến đạo vô thượng”.

Ðức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng :

“Tuổi già nuốt trẻ mạnh

Tuổi già mất tươi đẹp

Tuổi già tổn niệm huệ

Trọn bị thần chết nuốt

Bịnh xô ngã thế lực

Cướp đoạt tâm dũng mãnh

Làm hư cả căn thân

Yếu đuối không nơi dựa

Chết như quỷ La Sát

Ðộc hại rất đáng sợ

Thường ở mãi thế gian

Uống cạn mạng chúng sanh

Ta đã chán thế gian

Già bịnh chết bức bách

Nên cầu pháp xuất gia

An lành không già chết

Ðời bị ba thứ lửa

Ta thấy không ai cứu

Rưới mưa pháp cam lộ

Tắt mất ba lửa độc

Thấy những kẻ lạc đường

Mù loà sanh manh thảy

Vì muốn làm mắt sáng

Dẫn đường nên xuất gia

Chúng sanh nuôi lòng nghi

Uẩn cái nó che lấp

Vì trừ hối não ấy

Nên xuất gia thuyết pháp

Kẻ ngu chống trái nhau

Rình rập hại lẫn nhau

Vì hoà giải oán ghét

Giúp đời nên xuất gia

Với cha mẹ sư trưởng

Chống khinh không cung kính

Vì dẹp tràng kiêu mạn

Nên ta đi xuất gia

Thấy tham lam hại đời

Do tiền của hại nhau

Vì được bảy thánh tài

Dứt trừ những pháp tham

Hoặc đến nỗi hại nhau

Lợi mình trọn vô ích

Thấy vậy ta xả thân

Cầu rời ngục tam giới

Xưa chưa biết tam giới

Sự lợi ích chơn thiệt

Vì mở sự lợi thiệt

Nên ta đi xuất gia

Thấy người đến địa ngục

Nghiệp nhơn ác quá nhiều

Chịu vô biên khổ não

Vì cứu mà xuất gia

Thấy các loài muôn thú

Thường giết hại lẫn nhau

Muốn làm chỗ nó nương

Thương chúng mà xuất gia

Thấy các loài ngạ quỷ

Rất khổ vì đói khát

Vì chứng đại Bồ đề

Thí cam lộ bất tử

Loài người khổ vì cầu

Chư Thiên khổ vì chết

Thấy khổ khắp ba cõi

Vì cứu mà xuất gia

Ta thấy người tham dục

Rời xa lòng tàm quý

Hiếp bức cả thân thuộc

Hoang dâm hơn heo chó

Lại thấy những kẻ ngu

Bị gái đẹp nuốt chửng

Phóng dật gây tội ác

Vì bỏ nên xuất gia

Thấy chúng sanh kiếp trược

Ma khiến tội ác sai

Ta muốn điều phục họ

Xuất gia thánh chánh giác

Tại gia là gốc tội

Xuất gia đến Bồ đề

Nên bỏ cả quốc thành

Ðể hết hẳn sanh tử ».

Năm trăm Trưởng Giả nghe lời đức Phật dạy chưa từng có,mới biết đức Như Lai là bực chơn giác.Các Trưởng Giả liền ở trứơc đức Phật khác miệng đồng lời nói kệ rằng :

« Chúng tôi kinh sợ già chết bức

Xin Phật tuyên dạy hết khổ ấy

Phật khỏi tam giới đến thanh tịnh

Tánh thanh tịnh rời hẳn tam giới

Xin cứu chúng sanh thoát tam giới

Và người tại gia bị nhốt giam

Thế Tôn ly nhiễm giải thoát nhứt

Rời xa trần cấu lòng thanh tịnh

Ðiều ngự lớn trong pháp điều ngự

Xin mở cửa cam lộ vi diệu

Ðủ tướng diệu sắc đại trượng phu

Trời người thế gian không ai sánh

Ðấng tối thắng không ai sánh bằng

Xin nói pháp mầu cứu muôn loại

Dứt hẳn ba độc hết tội lỗi

Huệ nhãn sạch trong tiêu màn lòa

Sạch bụi lìa tối mở lưới si

Xin đức Thế tôn tuyên diệu pháp

Chúng sanh quá khổ không chỗ dựa

Ðắm ao tam giới không ai cứu

Mau vớt lên bờ cao an ổn

Sông to kiêu mạn nước xoáy si

Bịnh tật kiện tụng sóng gào to

Chúng sanh trôi chìm không ai vớt

Xin Phật từ bi cứu thoát hiểm

Ngàn ức mặt trời chói núi vàng

Thân phật chói sáng hơn sáng ấy

Xin dùng phạm âm thanh thắng diệu

Tuyên bố pháp đoan nghiêm tối thượng

Tự tánh các pháp vốn thanh tịnh

Thể tướng rỗng suốt như minh châu

Không có tác giả không thọ giả

Biến chánh giác chẳng từ ngoài được

Tự nhiên đầy đủ lực vô úy

Hiển hiện vô biên hạnh tịnh diệu

Trí giải vô biên như hư không

Xin đấng Pháp Vương tuyên pháp diệu”.

Bấy giờ đức Thế Tôn nghĩ rằng năm trăm Trưởng Giả nầy căn lành đã thành thục có thể lãnh thọ diệu pháp.Nay ta nên nói pháp cho họ phát tâm xuất gia dứt trừ phiền não được trí huệ vô lậu.

Nghị xong , đức Phật liền bay lên ngồi kiết già trên hư không.

Các Trưởng Giả thấy Phật hiện thần biến khen chưa từng có,càng kính trọng tín ngưỡng Phật hơn.

Ðức Thế Tôn bảo các Trưởng Giả rằng : “ Các ông lắng nghe ! Trong đời có mười sự khổ bức bách. Ðó là asnh khổ,lão khổ,bịnh khổ ,tử khổ, sầu khổ, oán khổ, khổ thọ, ưu thọ và thống não sanh tử. Mười sự khổ bức bách như vậy làm khổ chúng sanh.Nay các ông có muốn giải thoát chăng ?

Lại nầy các Trưởng Giả ! Trong đời có mười thứ não hại. Ðó là với thân của mình từng làm sự chẳng lợi ích,nay làm sự chẳng lợi ích,sẽ làm sự chẳng lợi ích , sẽ làm sự chẳng lợi ích; với chỗ ta từng yêu thích làm sự chẳng lợi ích,với chỗ ta hiện nay yêu thích làm sự chẳng lợi ích, với chỗ ta sẽ yêu thích làm sự chẳng lợi ích; với chỗ ta từng chẳng ưa làm sự lợi ích, với chỗ ta hiện chẳng ưa làm sự lợi ích, với chỗ ta sẽ chẳng ưa làm sự lợi ích, và ở nơi tất cả lỗi chẳng lợi ích sanh lòng não hại.Mười sự não hại ấy các ông có muốn giải thoát chăng ?

Lại nầy các Trưởng Giả ! Trong đời có mười thứ rừng rậm dị kiến ác kiến. Ðó là ngã kiến, chúng sanh kiến , thọ mạng kiến, sát thủ thú kiến , đoạn kiến ,thường kiến, vô tác dụng kiến,vô nhơn kiến ,bất bình đẳng kiến và tà kiến.Mười rừng rậm ác kiến ấy các ông có muốn giải thoát chăng ?

Lại nầy các Trưởng Giả ! Trong đời bị mười thứ tên độc lớn bắn trúng. Ðó là ái độc, vô minh độc, dục độc, tham độc, quá thất độc, ngu si độc, mạn độc, kiến độc ,hữu độc và vô độc.Mười thứ tên độc ấy các ông có muốn giải thoát chăng ?

Lại nầy các Trưởng Giả ! Trong đời có mười thứ pháp ái căn bổn . Ðó là do vì ái nên tìm cầu, do vì cầu nên được , do vì được nên có ngã sở hữu , do vì sở hữu nên nắm chặt,do vì nắm chặt nên tham dục,do vì tham dục nên say đắm,do vì say đắm nên bỏn sẻn, do vì bỏn sẻn nên góp chứa, do vì góp chứa nên gìn giữ, do vì gìn giữ nên dùng những khí giới tranh chấp kiện tụng chê bai huỷ báng chia rẽ, những pháp ác bất thiện khổ não nhơn đây mà phát khởi.Mười thứ pháp ái căn bổn như vậy nay các ông có muốn giải thoát chăng ?

Lại nầy các Trưởng Giả ! Trong đời có mười thứ tà tánh. Ðó là tà kiến ,tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp ,tà mạng,tà tinh tiến, tà niệm, tà định, tà giải thoát , tà giải thoát tri kiến. Mười thứ tà tánh như vậy nay các ông có muốn giải thoát chăng ?

Lại nầy các Trưởng Giả ! Trong đời có mười nghiệp đạo bất thiện. Ðó là hại mạng, chẳng cho mà lấy , tà dâm ,vọng ngữ, ly gián ngữ, thô ác ngữ, ỷ ngữ , tham dục , giận thù và tà kiến. Mười nghiệp đạo bất thiện như vậy nay các ông có muốn giải thoát không ?

Lại nầy các Trượng Giả ! Trong đời có mười thứ pháp cấu uế nhiễm ô. Ðó là bỏn sẻn cấu uế, phá giới cấu uế, giận hờn cấu uế, giải đãi cấu uế, tán loạn cấu uế , ác kiến cấu uế , chẳng tuân lời dạy cấu uế, nghi hoặc cấu uế , bất tín cấu uế và chẳng cung kính cấu uế.Mười thứ cấu uế nhiễm ô như vậy nay các ông có muốn giải thoát không ?

Lại nầy các Trưởng Giả ! Trơng đời có mười sự sanh tử lưu chuển đại bố úy. Ðó là trói buộc trong lưới bỏn sẻn ganh ghét ,che lòa trong màn vô minh, sa vào hố sâu ngu si, trôi chìm dòng nước lũ ái dục, trúng tên tà kiến ,khói phẫn hận xông lấp ,lửa mạnh tham dục đốt cháy , độc dược lỗi lầm làm mê ,gai độc ngũ cái ngăn trở và chạy quanh trong đồng hoang đói kém.Mười sự sanh tử lưu chuyển đại bố úy như vậy nay các ông có muốn giải thoát chăng ?”.

Năm trăm Trưởng Giả đồng thanh nhứt tâm bạch rằng : “ Bạch đức Thế Tôn ! Nay chúng tôi muốn được giãi thoát mười sự khổ bức bách như là sanh già v.v…nhẫn đến sự bức bách đi quanh trong đồng hoang đói kém chúng tôi đều muốn được giải thoát tất cả”.

Ðừc Phật phán dạy : “ Nầy các Trưởng Giả ! Các ông nghe kỹ.Nay ta sẽ nói chánh pháp yếu.

Nấy các Trưởng Giả ! Nhãn chẳng cầu giải thoát , vì nhãn không tác không dụng, nhãn chẳng suy nghĩ được chẳng hay biết được.Vì thế nên nhãn chẳng phải là ta, các ông phải thọ trì như vậy.Cho đến nhĩ tỷ thiệt thân và ý đều chẳng cầu giải thoát, vì nhĩ đến ý không tác không dụng, chẳng suy nghĩ được chẳng hay biết được .Vì thế nên nhĩ đến ý cũng chẳng phải là ta , các ông phải thọ trì như vậy.

Lại nầy các Trưởng Giả ! Sắc chẳng cầu giải thoát ,vì sắc không tác không dụng , không suy nghĩ được không hay biết được .Vì thế nên sắc chẳng phài là ta, các ông phải thọ trì như vậy. Như sắc, năm trần thanh hương vị xúc và pháp cũng đều chẳng cầu giải thoát vì đều không tác không dụng ,không suy nghĩ được không hay biết được, đều chẳng phải là ta, các ông phải thọ trì như vậy.

Lại nầy các Trưởng Giả ! Sắc uẩn chẳng cầu giải thoát, vì sắc uẩn không tác không dụng không suy nghĩ được không hay biết được, chẳng phải là ta ,các ông phải thọ trì như vậy.Bốn uẩn thọ tưởng hành và thức cũng đều chẳng cấu giải thoát, vì không tác không dụng không suy nghĩ được không hay biết được chẳng phải là ta , các ông phải thọ trì như vậy.

Lại nầy các Trưởng Giả ! Ðịa đại chẳng cầu giải thoát ,vì không tác không dụng không suy nghĩ được không hay biết được không phải là ta ,các ông phải thọ trì như vậy .Thủy đại, hoả đại, phong đại ,không đại vì thức đại cũng đều chẳng cần giải thoát,vì đều không tác không dụng, không suy nghĩ được không hay biết được chẳng phải là ta, các ông phải thọ trì như vậy.

Lại nầy các Trưởng Giả ! Các pháp đều chẳng thiệt, do phân biệt mà sanh khởi, nó nương theo các duyên không có năng lực,nó chuyển đổi theo các duyên.Nếu có các duyên thì giả lập các pháp , nếu không các duyên thì không các pháp giả.

Nầy các Trưởng Giả ! Tất cả các pháp chỉ là giả đặt ra để ra.Trong ấy không có gì sanh gì lão gì tử gì tận gì khởi cả. Chỉ có tịch diệt thanh tịnh dứt hẳn các loài sanh tử đáng dùng để quy y. Các ông phải biết như vậy.

Nầy các Trưởng Giả ! Tất cả các pháp đều chẳng thiệt ,do phân biệt mà sanh khởi ,y cứ theo các duyên ,nó yếu kém không năng lực theo các duyên mà chuyển đổi. Nếu có các duyên thì giả lập các pháp .Nếu không các duyên thì không pháp giả.

Nầy các Trưởng Giả ! Tất cả các pháp chỉ là giả lập,trong ấy đều không có gì sanh gì laõ gì tử gì tận gì khởi . Chỉ có tịch diệt thanh tịnh dứt hẳn các loài sanh tử, đáng dùng để quy y.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu có phân biệt chẳng thiệt thì có tác ý giả lập bất chánh.Nếu không phân biệt chẳng thiệt thì không tác ý giả lập bất chánh.Nếu có tác ý bất chánh thì có vô minh giả lập.Nếu không tác ý bất chánh thì không vô minh giả lập.Nếu có vô minh thì có hành giả lập.Nếu không vô minh thì không các hành giả lập: Nếu có các hành thì có thức giả lập.Nếu không các hành thì không thức giả lập.Nếu có thức giả lập thì có danh sắc giả lập.Nếu không thức thì không danh sắc giả lập.Nếu có danh sắc thì có sáu nhập giả lập.Nếu không danh sắc thì không sáu nhập giả lập.Nếu có sáu nhập thì có xúc giả lập.Nếu không sáu nhập thì không xúc giả lập.Nếu có xúc thì có thọ giả lập.Nếu không xúc thì không thọ giả lập.Nếu có thọ thì có ái giả lập.nếu không thọ thì không ái giả lập.Nếu có ái thì có thủ giả lập.Nếu không ái thì không thủ giả lập.Nếu có thủ thì có hữu giả lập.Nếu không thủ thì không hưũ giả lập. Nếu có hữu thì có sanh giả lập.Nếu không hữu thì không sanh giả lập.Nếu có sanh thì có laõ tử giả lập. Nếu không sanh thì không laõ tử giả lập.

Nầy các Trưởng Giả ! Thế nào là laõ ? Ðó là tình thức tối suy , đấu bạc tóc rụng,da dùn mặt nhăn , thọ mạng tổn giảm,các căn suy kém, hàng động bất tiện, đó gọi là già.

Thế nào là tử ? Ðó là diệt mất đổi dời các uẩn tan rã hư hoại bỏ chúng đồng phận , đó gọi là chết.

Laõ ấy tử ấy là hiệp lại gọi là laõ tử .

Nầy các Trưởng Giả ! Nếusanh mà có thìcó giả lão tử .Nếu sanh mà không thì không giả lão tử.

Thế nào là sanh ? Ðó là sanh ấy đồng sanh khởi các uẩn xuất hiện và có các căn xứ hội hiệp chúng đồng phận , đó gọi là sanh.

Nầy các trưởng Giả ! nếu hữu mà có thì có giả sanh.Nếu hữu mà không thì không giả sanh .

Thế nào là hữu ? Ðó là dục hữu sắc hữu và vô sắc hữu, phước nghiệp phi phước nghiệp và bất đồng nghiệp, đó gọi là hữu.

Nấy các Trưởng Giả ! Nếu thủ mà có thì có giả hữu.Nếu thủ mà không thì không giả hữu.

Thế nào là thủ ? Ðó là dục thủ kiến thủ giới cấm thủ và ngã thủ, đó gọi là thủ.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu ái mà có thì có giả thủ .Nếu ái mà không thì không giả thủ.

Thế nào là ái ? Ðó là sắc ái thanh ái hương ái vị ái xúc ái vá pháp ái, đó gọi là ái.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu thọ mà có thì có giả ái.Nếu thọ mà không thì không giả ái.

Thế nào là thọ ? Ðó là nhãn xúc sanh ra thọ, nhĩ xúc tỷ xúc thiệt xúc thân xúc ý xúc sanh ra thọ, đó gọi là thọ.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu xúc mà có thì có giả thọ.Nếu xúc mà không thì không giả thọ.

Thế nào là xúc ? Ðó là nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc và ý xúc, đó gọi là xúc.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu sáu nhập mà có thì có giả xúc.Nếu sáu nhập mà không thì không giả xúc.

Thế nào là sáu nhập ? Ðó là nhãn nhập, nhĩ nhập , tỷ nhập, thiệt nhập , thân nhập và ý nhập , đó là sáu nhập , cũng gọi là sáu xứ, là sáu căn.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu danh sắc mà có thì có giả sáu nhập . Nếu danh sắc mà không thì không giả sáu nhập.

Thế nào là danh sắc ? Ðó là thọ tưởng tư xúc tác ý bốn đại chủng và sắc sở tạo của bốn đại chủng tạo ra, đó là danh sắc.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu thức mà không thì không giả danh sắc.

Thế nào là thức ? Ðó là nhãn thức nhĩ thức tỷ thức thiệt thức thân thức và ý thức, đó gọi là thức.

Nầy các Trường Giả ! Nếu hành mà có thì có giả thức.Nếu hành mà không thì không giả thức.

Thế nào là hành ? Ðó là sắc tư thanh tư hương tư vị tư xúc tư và pháp tư, đó gọi là hành.

Nầy các trưởng Giả ! Nếu vô minh mà có thì có hiả hành.Nếu vô minh mà không thì không giả hành.

Thế nào là vô minh ? Ðó là tiền tế không biết ,hậu tế không biết, tiến tế hậu tế không biết ,nội không biết ,ngoại không biết ,nội ngoại không biết,khổ không biết, tập không biết , diệt không biết, đạo không biết, duyên không biết ,duyên khởi không biết, với pháp duyên sanh hoặc đen hoặc trắng, có duyên khôngduyên, có quang ảnh không quan ảnh, có tội không tội, đáng thân cận không đáng thân cận, không biết không thấy không nhìn rõ không thấu hiểu , đó gọi là vô minh.

Nầy các Trưởng Giả ! Tác ý bất chánh nếu mà có thì có giả lập vô minh . Nếu tác ý bất chánh mà không thì không giả lập vô minh .

Thế nào là tác ý bất chánh ? Ðó là quan niệm rằng ở quá khứ ,ta dòng gì chỗ nào loài nào ? Ðến vị lai , ta dòng gì chỗ nào loài nào. Lại đối với nội sanh thân sanh nhiều nghi hoặc : Thế nào gọi là ta , ta là ai, là có hay là không , là hư hay là thiệt , là dòng gì , là chỗ nào , là loài nào , xưa ta chỗ nào đến ở chỗ nọ ? Phát khởi những tác ý bất chánh như vậy.

Từ trong sáu kiến giải tùy sanh ra một kiến giải nào rồi chấp là có ngã, chấp là không  ngã ,hoặc y nơi ngã mà cho là ngã, hoặc chẳng y nơi ngã mà cho là ngã.Lại hư vọng phát khởi kiến chấp như vầy : ngã tức thế gian hoặc do duyên phát khởi là thường là hằng chẳng chuyển chẳng biến còn hoài mãi mãi. Ðó gọi là tác ý bất chánh.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu có phân biệt chẳng thiệt thì có giả lập tác ý bất chánh. Phân biệt chẳng thiệt nếu không thì không giả lập tác ý bất chánh.

Thế nào gọi là phân biệt chẳng thiệt ? Ðó là ngã , hữu tình chúng sanh, thọ mạng giả, trượng phu , sát thủ, sanh giả, ý sanh, nhơn, tác giả , thọ giả, đó gọi là chẳng thiệt .Mà lại có phàm phu không học hiểu hư vọng phát khởi phân biệt là ngã ,là nhơn, là hữu tình, là mạng giả, phân biệt là trượng phu, là sát thủ, là sanh giả, là ý sanh, là tác giả ,là thọ giả, đó là phân biệt chẳng thiệt.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu phân biệt chẳng thiệt ấy mà có thì có giả lập tác ý bất chánh. Nếu phân biệt chẳng thiệt mà không thì không giả lập tác ý bất chánh.

Nầy Trưởng Giả ! Nếu tác ý bất chánh mà có thì có giả lập vô minh .Nếu tác ý bất chánh mà không thì không giả lập vô minh .

Nếu vô minh mà có thì có giả lập các hành.Nếu vô minh mà không thì không giả lập các hành.

Nếu các hành mà có thì có giả lập thức.Nếu các hành mà không thì không giả lập thức.

Như vậy nhẫn đến nếu sanh mà có thì có giả lập lão tử.Nếu sanh mà không thì không giả lão tử”.

Ðức Phật phán dạy : “ Nầy các Trưởng Giả ! Nay các ông phải biết tất cả các pháp đều do phân biệt chẳng thiệt phát khởi , đều y theo các duyên , nó yếu kém vô lực theo các duyên mà chuyển. Nếu có các duyên thì có giả pháp, nếu không các duyên thì không giả pháp.

Nầy các Trưởng Giả ! Tất cả các pháp chỉ là giả lập , trong ấy đều không có gi sanh gì lão gì tử gì tận và không có gì phát khởi, chỉ có tịch diệt thanh tịnh dứt hẳn các loài sanh tử đáng được quy y.

Nầy các Trưởng Giả ! Ví như ao nước lớn, các loài tôm cá y nơi sức gì để ở ?”.

Các Trưởng Giả thưa : “ Bạch đức Thế Tôn ! Các tôm cá ấy y nơi sức nước để ở”.

Ðức Phật phán: “Ðúng như vậy .Nầy các Trưởng Giả ! Nước ấy có nghĩ rằng tôi có sức lực chăng ?”.

Các Trưởng Giả thua : “ Bạch đức Thế Tôn ! Nước ấy vô lực vô năng, nào có suy nghĩ gì”.

Ðức Phật phán : “Ðúng như vậy.Nầy các Trưởng Giả ! Các pháp do phân biệt chẳng thiệt phát khởi cũng như vậy,chỉ là giả đặt bày , nó không lực không năng theo các duyên mà chuyển.Có các duyên thì có giả pháp. Hông các duyên thì không giả pháp.

Nầy các Trưởng Giả ! Các pháp chỉ là giả lập.Trong ấy đều không có gì sanh gì lão gì tử gì tận gì khởi. Chỉ có tịch diệt thanh tịnh dứt hẳn các loài sanh tử đáng được quy y.Vì thế nên các ông phải chánh quan sát các duyên như vậy chẳng phải là chỗ an ổ khó bảo trì được, rồi rất sợ sệt đào tẩu lánh xa nó.

Các ông lại phải quan sát đó là pháp gì, do sợ pháp gì mà chạy đến đây ? Lúc các ông chánh quán như vậy thì không pháp để được, không sợ không bỏ.Tại sao ? Tất cả các pháp đều là bất khả đắc, vì tất cả thứ cầu mong đều bất khả đắc ; tất cả pháp không ngã vì rời lìa trần cấu ; các pháp không chúng sanh vì xa rời ngã; các pháp không thọ mạng vì ra khỏi sanh già bịnh sầu lo khổ não bức bách ; các pháp không sát thủ thú vì ba đời dứt đoạn ; các pháp không danh tự vì tất cả ngôn âm không thể nói , các pháp vô trước vì không sở duyên ; các pháp tịch tịnh vì là tướng tịch diệt ; các pháp phổ biến vì là tánh hư không ; các pháp tánh không vì không địnhthuộc ; các pháp vô động vì không sở y; các pháp y cứ nơi thiệt tế an trụ nơi thiện trụ vì tương ưng với vô động ; các pháp chẳng thể khai xiển vì rời lià tướng sóng tràn ; các pháp chẳng thể hiển thị vì không tướng không hình không có quang ảnh rời lìa các hành; các pháp chẳng phải sở hữu của ngã vì rời ngã sở, các pháp chẳng thể phân biệt vì rời tâm ý thức; các pháp không ái tàng vì siêu quá nhãn thức nhẫn đến nhĩ tỷ thiệt thân và ý thức ; các pháp chẳng thể cất dời vì rời sanh trụ hoại ; các pháp không tác dụng vì rời tâm ý thức ; các pháp thuộc nơi duyên vì tánh yếu kém.

Nầy các Trưởng giả ! Ta nói về nhãn ấy , là pháp , do bốn đại chủng tạo ra , nó là pháp vô thường vô trụ vô hằng chẳng bền chắc yếu kém mau hư khó , bảo tín được,là chỗ hợp của các sự khổ não nhiều bịnh nhiều tai hại.Nhãn ấy đã như vậy , các ông chớ nên y chỉ nó .Với nhĩ tỷ thiệt thân và ý cũng như vậy, các ông chớ nên y chỉ nó. Các ông phải quán sát như vậy.

Lại nầy các Trưởng Giả ! Nhãn như đống bọt nước chẳng rờ nắm được ; nhãn như bóng nước nổi chẳng dừng lâu ; nhãn như dương diệm do nghiệp cảm ái sanh ; nhãn như cây chuối tánh chất chẳng bền ; nhãn như ảo thuật từ điên đảo phát khởi ; nhãn như cảnh mộng chỉ hư vọng thấy ; nhãn như vang hệ thuộc các duyên ; nhãn như bóng sáng do ánh sáng nghiệp ảnh hiện ; nhãn như mây nổi tụ họp tán loạn ; nhãn như  chớp nháng sát na bèn dứt ; nhãn không có chủ như đất ; nhãn không có ngã như nước ; nhãn chẳng phải hữu tình như lửa, nhãn chẳng phải thọ mạng như gió ; nhãn chẳng phải sát thủ thú như hư không ; nhãn chẳng thiệt y cứ nơi các đại chủng ; nhãn là rỗng không rời ngã và ngã sở ; nhãn là vô tri như cỏ cây đâ&t đá ; nhãn không tác giả do gió cơ quan chuyển vận ; nhãn ấy hư giả là đống mục nhơ ; nhãn ấy dối trá là pháp tan rã bể hư dứt mất ; nhãn như gò giếng thường bị sự già suy bức ngặt ; nhãn không ở yên trọn về nơi mòn dứt.

Nầy các Trưởng Giả ! Nhãn có nhiều lỗi, các ông phải quan sát như vậy , nhẫn đến ý và tất cả các pháp cũng phải quan sát như vậy.

Lại nầy các Trưởng Giả ! Tất cả các pháp chỉ có vộng dục.Kẻ ngu vì chẳng biết là vọng dục nên họ lầm gọi là nhãn ,lầm gọi là nhĩ , nhẫn đến lầm gọi là ý.

Nầy các Trưởng Giả ! Chỉ có vọng dục thôi , mà kẻ ngu vì chẳng biết là vọng dục, nên họ lầm gọi là sắc , là thanh , là hương vị xúc pháp.

Nầy các rưởng Giả ! Chỉ có vọng dục thôi, mà kẻ ngu vì chẳng biết là vọng dục, nên họ lầm gọi là sắc uẩn, là thọ uẩn , là tưởng hành thức uẩn.

Nầy các Trưởng Giả ! Chỉ có vọng dục thôi ,mà kẻ ngu vì chẳng biết là vọng dục, nên họ lầm gọi là địa đại chủng ,là thuỷ hỏa phong không thức đại chủng.

Nầy các Trưởng Giả ! Chỉ có vọng dục thôi , mà kẻ ngu vì chẳng biết là vọng dục, nên họ lầm gọi là hữu vi ,là vô vi .Nhẫn đến cả các pjhap cũng như vậy.

Nầy các Trưởng Giả ! Nay các ông phải bỏ vọng dục mà hướng đến vô dục. Với vợ con nhà cửa của cải ,các ông phải biết rõ là hư vọng chẳng nên chấp trước .Và chẳng chấp trước nên dùng lòng tịnh tín rời bỏ gia pháp đến nơi phi gia thì sẽ được vô dục.

Nầy các Trưởng Giả ! Những gì gọi là xuất gia vô dục ? Ðó là an trụ nơi giới biệt giải thoát nhiếp trì đầy đủ oai nghi đi đứng , rất sợ phạm tội nhỏ , thọ học luật nghi thành tựu giới uẩn.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu các ông phụng trì giới được rồi thì đối với sáu căn sáu cảnh năm uẩn và sáu đại chủng biết rõ là hư giả đều chẳng chấp trước.Vì chẳng chấp trước nên gọi là pháp xuầt gia vô dục.

Nầy các Trưởng Giả ! Nếu chẳng chấo trước nơi nhãn nhẫn đến thức đại chủng thì chẳng bảo hộ.Chẳng bảo hộ những gì ? Ðó là nhãn chẳng bảo hộ nhẫn đền thức đại chủng chẳng bảo hộ.Vì chẳng bảo hộ nên không phiền não .Nếu không phiền não thì gọi là nhẹ nhàng.

Gì là nhẹ nhàng ? Ðó là không sở kiến. Nếu không sở kiến thì chẳng y cứ nơi vật mà phát khởi lòng sân hại. Do không sân hại thì không tự hại ,chẳng nghĩ hại người, chẳng nghĩ hại cả mình và người .Vì không hại nên bèn chứng nhập nơi vô dư đại Niết Bàn.

Nầy các Trưởng Giả ! Các ông phải biết ai chứng nhập nơi Niết Bàn ?

Nầy các Trưởng Giả ! Nhãn chẳng nhập Niết Bàn .Nhĩ tỷ thiệt thân và ý chẳng nhập Niết Bàn .Nhưng nhơn nơi nhãn nhơn nơi nhĩ tỷ thiệt thân và ý phát khởi vọng chấp : hoặc chấp là ngã , hoặc chấp là ngã sở.Nếu xa rời hẳn tức là Niết Bàn.

Xa rời những gì mà là Niết Bàn ?

Nếu xa rời tham tức là Niết Bàn . Nếu xa rời sân tức là Niết Bàn .Nếu xa rời si tức là Niết Bàn. Nếu rời xa vô trí tức là Niết Bàn.

Lại nầy các Trưởng Giả ! Quá khứ vô trí chẳng thể xa rời được, vị lai vô trí chẳng thể xa rời được , hiện tại vô trí chẳng thể xa rời được .Nhưng cần phải nhơn nơi xa rời vô trí mà chánh trí phát khởi.

Nầy các Trưởng Giả ! Những gì là trí ? Ðó là tận trí. Những gì là tận trí ? Quá khứ chẳng phải tận trí , vị lai chẳng phải tận trí , hiện tại chẳng phải tận trí , nhưng nhơn nơi xa rời vô trí mà tận trí ấy pháp sanh.Trí ấy chẳng xa rời trí.Nhơn vì xa rời nhãn vô trí mà trí ấy phát sanh.

Lại nầy các Trưởng Giả ! Nhãn chẳng phải là ngã sở.Nếu đã chẳng phải ngã sở, thì chẳng nắm lấy.Nếu chẳng nắm lấy tức là tối thượng.Nếu là tối thượng tức là giải thoát .Chỗ nào giải thoát ? Ở chỗ ngã chấp mà được giải thoát , ở chỗ chúng sanh chấp , ở chỗ thọ mạng chấp, ở chỗ sát thủ chấp , ở chổ đoạn thường chấp , ở chỗ tất cả chấp , nhẫn đến ở chỗ phân biệt chấp mà được giải thoát.

Hành giả nếu có thể ở nơi chấp mà được giải thoát thì chẳng phân biệt.Nếu chẳng phân biệt thì chẳng phải phân biệt chẳng phải chẳng phân biệt.

Những gì là chẳng phân biệt ?

Ðó là chẳng phân biệt ngã và ngã sở.

Lúc bấy giờ hành giả ở nơi tất cả pháp đều ly tán mmà chẳng chứa để, bỏ mà chẳng lấy.Vì xả nên tịch diệt giải thóat trừ khiển tối thắng giải thoát rời các hệ phược.

Ở những chỗ nào gọi là trừ khiển ?

Ở chỗ tất cả khổ mà được trừ khiển .

Các ông nếu cầu xuất ly thì chớ ở nơi một pháp nào mà sanh lòng nắm lấy cả.Tại sao ? Vì nếu có nắm lấy thì có bố úy,nếu không nắm lấy thì không bố úy.

Lại nầy các Trưởng Giả ! Nhãn chẳng phải tịch diệt , nhĩ tỷ thiệt thân và ý chẳng phải tịch diệt ,sắc thanh v.v…chẳng phải tịch diệt, nhẫn đến thức đại chủng chẳng phải tịch diệt.Nhưng nhơn nơi nhãn v.v…phát khởi chấp trước ; hoặc chấp làm ngã ,hoặc chấp làm ngã sở. Nếu xa rời chấp ấy tức là tịch diệt.

Xa rời những gì mà được tịch diệt ?

Ðó là xa rời tham mà được tịch diệt ,xa rời sân mà được tịch diệt, xa rời si mà được tịch diệt, xa rời si xa rời vô trí mà được tịch diệt.

Lại nầy các Trưởng Giả ! Quá khứ vô trí chẳng thể xa rời được, vị lai vô trí chẳng thể xa rời được, hiện tại vô trí chẳng thể xa rời được.Nhưng xa rời vô trí mà được trí phát sanh.

Nầy các Trưởng Giả ! Gì là trí ? Ðó là tận trí.Gì là tận trí ? Quá khứ chẳng phải tận trí, vị lai chẳng phải tận trí , hiện tại chẳng phải tận trí.Nhưng , nầy các Trưởng Giả ! Do vì rời vô trí ấy mà được phát sanh.Trí ấy chẳng rời xa trí .Nhơn vì xa rời nhãn vô trí chẳng rời xa trí.Nhơn vì xa rời nhãn vô trí nhẫn đến thức đại vô trí ấy được phát sanh.Nhãn v.v… nhẫn đến thức đại ấy chẳng phải là ngã sở.Nếu chẳng phải ngã sở thì chẳng phải nắm lấy.Nếu chẳng phải nắm lấy tức là tối thượng.Nếu là tối thượng tức là giaỉ thoát .Chỗ nào giải thoát ? Ở chỗ ngã chấp mà được giải thoát . Ở chỗ hữu tình chấp , ở chỗ thọ mạng chấp v.v… nhẫn đến ở chỗ tất cả phân biệt chấp mà được giải thoát.

Hành giả nếu có thể ở nơi chấp được giải thoát thì chẳng phân biệt .Nếu chẳng phân biệt thì chẳng phải phân biệt chẳng phải chẳng phân biệt.

Những gì là chẳng phân biệt ? Ðó là chẳng phân biệt ngã và ngã sở.

Lúc bấy giờ hành giả ly tán chẳng chứa để bỏ mà chẳng lấy.Vì bỏ nên tịch diệt giải thoát trừ khiển tối thắng giải thoát rời các hệ phược.

Ở chỗ nào trừ khiển ? Ở chỗ tất cả khỏ mà được trừ khiển.

Các ông nếu cầu xuất ly chờ ở nơi một pháp nào mà sanh lòng nắm lấy cả.Tại sao ? Vì nếu có nắm lấy thì có bố úy,nếu không thủ trước thì không nắm lấy ».

Ðức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy nên nói kệ rằng :

« Nắm lấy sanh bố úy

Do đây vào ác đạo

Thấy có bố úy nầy

Trí giả chẳng nên lấy

Các ông tu thánh đạo

Cần phải khéo quan sát

Thấy như vậy thì được

Khác đây thì chẳng được

Tất cả chỗ đều không

Hư động chẳng chơn thiệt

Tham dối gạt thế gian

Nơi ấy chớ sanh loạn

Ta đã biết pháp không

Rõ các pháp chẳng bền

Lăng yên được an lành

Chứng diệu lạc vô động

Nếu biết rõ các pháp

Ðều rỗng không như vậy

Thì giải thoát các khổ

Và dứt hết tranh luận

Muốn ái thọ tất cả

Thì sanh các tai hoạnh

Vì ái thọ chấp thủ

Chấp thủ sanh các hữu

Do hữu mà có sanh

Vì sanh xa tịch diệt

Có đủ lão bịnh tử

Các khổ lớn như vậy

Không dục nên không thủ

Không thủ nên không hữu

Không hữu nên không sanh

Lão bịnh tử cũng không

Tu tập đồ sanh sống

Ðều vứt bỏ tất cả

Và bỏ vợ con yêu

Giữ oai nghi Tỳ Kheo

Chớ tham thân và của

Lành thay nhớ tri túc

Chớ như Chiên Ðà La

Tham sân tâm hạ tiện

Chớ cậy mình trì giới

Khinh hủy người phạm giới

Ỷ giới lấn người khác

Ðây là thiệt phá giới

Ví như nai bị bắt

Hoặc trói hoặc bị giết

Người mắc lưới kiêu mạn

Bị trói giết cũng vậy

Mạn làm hư tâm lành

Lại tổn tự tha thiện

Nên chớ khinh phá giới

Huống người gìn phạm hạnh

Phải học bực đại tiên

Thường ở chỗ không nhàn

Chớ tiếc luyến thân mạng

Hướng tịch tịnh giả thoát

Phải xa rời luận bổn

Của Thuận Thế , Ni Kiền

Nên mến pháp thậm thâm

Tương ưng với chơn không

Mười hai xứ trong ngoài

Tôi nói tâm làm gốc

Kia lại do nghiệp sanh

Nghiệp do tư tưởng có

Nhãn sắc đều làm duyên

Mà sanh khởi nơi thức

Thiếu duyên thì chẳng sanh

Ví như lửa do củi

Các pháp sanh như vậy

Hoà hiệp sanh lẫn nhau

Không tác giả thọ giả

Hiện tác dụng như huyễn

Tất cả pháp trong ngoài

Ta đã biết là không

Kẻ ngu điên đảo chấp

Cho là ngã ngã sở

Trong nhãn không hữu tình

Các xứ ngoài cũng không

Chẳng ngã chẳng thọ mạng

Các pháp đều như vậy

Nhãn chẳng nghĩ giải thoát

Nhĩ tỷ thiệt cũng vậy

Thân ý không tác giả

Quán các pháp cũng vậy

Ví như trong biển lớn

Sóng dậy thành đống bọt

Người sáng suốt thấy rõ

Biết đống bọt chẳng bền

Thể chất của năm uẩn

Người trí biết chẳng bền

Nên giải thoát sanh tử

Sầu ưu tai hoạnh khổ

Xuất gia trong Phật pháp

Biết các pháp như huyễn

Chẳng hư thọ tín thí

Thì gọi cúng dường Phật”.

Năm trăm Trưởng Giả nghe pháp ấy xong,liền xa trần cấu , ở trong các pháp được pháp nhãn thanh tịnh ; như y phục sạch sẽ không màu để vào màu nhuộm thì màu ăn màu, các Trưởng Giả ấy mau được pháp nhãn thanh tịnh cũng vậy.

Ðức Thế Tôn lại bảo các Trưởng Giả : “ Nầy các Trưởng Giả ! Ta nói nhãn ấy ,tánh nó là khổ mà lại cháy phừng.Những gì cháy phừng ? Ðó là lửa tham lửa sân lửa si cháy phừng,lửa sanh già bịnh chết sầu lo khổ sở cháy phừng.

Nầy các Trưởng Giả ! Như nhãn ,với nhĩ tỷ thiệt thân và ý, ta nói cũng vậy.

Nầy các Trưởng Giả ! Ta nói sắc ấy ,tánh nó là khổ mà lại cháy phừng.Những gì cháy phừng ? Ðó là lửa tham lửa sân lửa si cháy phừng ,lửa sanh già bịnh chết rầu lo khổ sở cháy phừng.Thanh hương vị xúc pháp cũng vậy.Sắc uẩn đến thức uẩn cũng vậy . Ðịa đại chủng đến thức đại chủng, ta nói tánh nó là khổ mà lại cháy phừng.Những gì cháy phừng ? Ðó là lửa tham lửa sân lửa si cháy phừng ,lửa sanh già bịnh chết rầu lo khổ sở cháy phừng.

Vì thế nên, nấy các Trưởng Giả ! Nay ta chẳng chấp nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý , các ông cũng phải học theo như vậy.Nay ta chẳng chấp sắc thanh hương vị xúc pháp, các ông cũng phải học theo như vậy.Nay ta chẳng chấp sắc uẩn thọ tưởng hành thức uẩn,các ông cũng phải học theo như vậy.Nay ta chẳng chấp địa đại thủy hoả phong không thức đại, đời nầy đời sau, các ông cũng phải học theo như vậy.

Nầy các Trưởng Giả ! Ở nơi nhãn tỷ thiệt thân ý ,nếu các ông chẳng chấp trước thì chẳng y cứ nhãn mà an trụ,chẳng y cứ nhĩ tỷ thiệt thân ý mà an trụ.Lúc các ông chẳng y cứ nơi sắc thanh hương vị xúc pháp thì các ông chẳng y cứ nơi tất cả pháp mà an trụ. Lúc các ông chẳng y cứ nơi sắc uẩn nhẫn đến thức uẩn ,thì các ông chẳng an trụ nơi sắc uẩn nhẫn đến thức uẩn.Lúc các ông chẳng y cứ nơi địa đại chủng nhẫn đến thức đại chủng thì các ông chẳng an trụ nơi địa đại chủng nhẫn đến thức đại chủng.Các ông chẳng y cứ nơi đời này đời sau và tất cả thế gian để an trụ, lúc các ông chẳng lấy tất cả pháp như vậy thì các ông chẳng y cứ tất cả pháp để an trụ. Nếu các ông có thể chẳng y cứ tất cả pháp để an trụ, thì gọi là chẳng phải sẽ có chẳng phải chẳng sẽ có.Các ông nếu rõ biết chẳng phải sẽ có chẳng phải chẳng sẽ có ấy,ta gọi các ông giải thoát những khổ sanh lão bịnh tử”.

Ðức Thế Tôn muốn tuyên nghĩa ấy mà nói kệ rằng :

“Sanh tử cháy phừng mạnh

Ðốt cháy các thế gian

Bị khổ không cứu được

Hư mất nơi tháh đạo

Chư Như Lai chiếu thế

Lâu mới hiện một lần

Không sát na xa rời

Phải khởi tinh tiến chắc

Tu tập các chánh hạnh

Huệ quán phải xét biết

Như huệ quán sẹ được

Khác đây thì chẳng được

Nếu tu tập nơi đây

Phải biết tất cả không

Thấu rõ pháp không rồi

Tâm không, Bồ đề không

Tham sân cùng với si

Ba thứ lửa độc ấy

Ðốt người ngu thế gian

Ngủ mãi chẳng hay biết

Sanh lão bịnh và tử

Sầu ưu các tai khổ

Biết thế gian khổ rồi

Chớ an trụ các pháp”.

Năm trăm Trưởng Giả thưa : “ Bạch đức Thế Tôn ! Nay chúng tôi muốn ở chỗ đức Phật xuất gia thọ giới cụ túc tu hạnh thanh tịnh chẳng biết có được đức Thế Tôn thương xót hứa cho chăng ?”.

Ðức Phật phán : “ Lành thay ! Tỳ Kheo lại đây”.

Liền được gọi là xuất gia đủ các giới rồi thành pháp Tỳ Kheo.

Ðức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng :

“Chấp thọ ca sa rồi

Râu tóc tự nhiên rụng

Tất cả đều cầm bát

Liền đó thành La Hán

Biết được La Hán rồi

Ở trước chúng Tỳ Kheo

Và đối hàng chư Thiên

Thế Tôn tự tuyên nói

Thuở xưa giúp ích đời

Rộng làm sự bố thí

Tùy thọ sanh chốn nào

Thường được nhiều an vui

Nay họ được gặp Phật

Lại có lòng tịnh tín

Do lòng họ thanh tịnh

Nên Phật nói diệu pháp

Nghe pháp được La Hán

Lià hẳn nơi ngã kiến

Chứng pháp không hiện tiền

Giải thoát nơi sanh tử ».

Pháp Hội Bồ Tát Tạng

Phẩm Khai Hóa Trưởng GiảThứ Nhất

HẾT 

--- o0o ---

Mục Lục Tổng quát Kinh Đại Bửu Tích

--- o0o ---

 Mục Lục tập 3 | Phần 1 | Phần 2 | Phần 3 | Phần 4

 Phần 5 | Phần 6 | Phần 7 | Phần 8 | Phần 9

 Phần 10 | Phần 11 | Phần 12