Thích Đức Trí
Vu Lan Báo Hiếu
là thể hiện nếp sống tốt đẹp của người học Phật.
Hiếu là ý nghĩa của đạo đức, và cũng là phẩm
chất của đời sống hạnh phúc và giác ngộ. Vu Lan
không phải là một ngày lễ hội thông thường trên
bình diện tín ngưỡng mà đó là một thông điệp
nhắc nhở chúng ta biết tri ân và báo ân đối với
cha mẹ, nhắc nhở chúng ta tu tập trong tinh thần
tự lợi và lợi tha. Theo tinh thần Phật Giáo,
phát Bồ Đề Tâm là năng lực báo hiếu có hiệu quả
nhất.
Nếu như có ai đó đến ngày lễ Vu Lan, tới
chùa đốt vài nén nhang, khấn vái lâm râm, cài
một hồng trên áo và bỏ một ít tiền vào thùng
phước điền, tưởng vậy là đã thực hiện xong ý
nghĩa báo hiếu, đó quả là sự thiếu sót trầm
trọng. Vì làm vậy chưa đúng tiêu chuẩn báo hiếu
theo tinh thần lời Phật dạy.
Bông hồng màu đỏ trong mùa báo hiếu, đó là
sự nhắc nhở mọi người rằng hạnh phúc cho chúng
ta khi còn có cha và mẹ để được phụng sự, cha mẹ
là ruộng phước điền lớn nhất để chúng ta gieo
mầm phúc đức. Đức Phật dạy rằng: “Gặp thời không
có Phật xuất thế thì cúng dường cha mẹ giống như
cúng dường Phật vậy.” Cha mẹ chúng ta còn sống
thì chính là Phật đang ở tại nhà mình, do vậy
phải hết lòng cung kính phụng dưỡng.
Bông hồng màu trắng nhắc đến những ai đã
mất mẹ, đó là điều đáng buồn, nhưng không hẳn là
chúng ta không còn có phương thức nào để báo
hiếu. Vì theo quan điểm đạo Phật, sống không
phải là bắt đầu, chết không phải là chấm dứt tất
cả. Nếu chúng ta có lòng hiếu thảo, có đời sống
đạo đức thì vẫn thực hiện trọn vẹn trách nhiệm
của người con đối với các bậc cha mẹ. Đối với
cha mẹ qua đời thì hãy phát tâm tu tạo phước đức,
làm các điều lành để hồi hướng siêu độ cho cha
mẹ được sanh về cảnh an lạc.
Báo Hiếu là lý tưởng của Bồ Tát Đạo, khi
chúng ta học kinh Vu Lan Bồn, Kinh Báo Hiếu Phụ
Mẫu và Kinh Địa Tạng thì thấy rõ được phương
pháp báo hiếu đúng theo tinh thần Phật dạy.
Trong kinh ấy, chúng ta nhận thức rõ được ý
nghĩa của nhân quả chi phối đời sống con người.
Nếu như sống với tâm ô nhiễm thì chắc chắn chiêu
cảm đời sống khổ đau trong ác đạo, nếu sống với
tâm thanh tịnh, biết phụng sự Tam Bảo thì được
cảnh sống an lạc trong hiện tại và tương lai.
Chúng ta ý thức sâu sắc rằng, giáo lý nhân quả
thuyết minh hiện trạng đời sống nhân sanh và mọi
diễn biến vũ trụ vạn vật. Ở trong Kinh Vu Lan
Bồn nhắc đến Bà Thanh Đề, mẹ của Ngài Mục Kiền
Liên, do hiện kiếp tham lam và bỏn xẻn nên sau
khi chết đọa lạc vào cảnh giới ngạ quỷ. Trong
Kinh Địa Tạng có hai hình ảnh nổi bật đó là mẹ
của Thánh Nữ Bà La Môn vì tội hủy báng Tam Bảo
mà đọa lạc vào địa ngục; mẹ của Quang Mục Bồ Tát
do hiền kiếp sát sanh hại vật không tin nhân quả,
sau khi chết cũng bị đọa vào địa ngục thọ khổ
báo. Kinh Địa Tạng cũng được xem là kinh báo
hiếu trong Phật môn “Phật môn chi hiếu kinh”,
nhấn mạnh phương pháp báo hiếu mà còn thuyết
minh ý nghĩa tính chất nhân quả trong hai lĩnh
vực thiện ác của chúng sanh. Nhận thức đúng đắn
nguyên lý nhân quả mới có thái độ báo hiếu thiết
thực nhất.
Người học Phật chân chính, sống đúng theo
pháp Phật, một lòng sắt son phụng sự Tam Bảo,
thì người đó mới hiểu rõ ý nghĩa báo hiếu. Muốn
có công đức báo ân cha mẹ là phải phát Bồ Đề Tâm.
Đó là cái tâm rộng lớn hướng đến lý tưởng làm
Phật mà thực hiện hạnh nguyện cứu giúp và dìu
dắt chúng sanh cùng tu đạo giải thoát.
Phương pháp cứu tội nhân trong địa ngục,
theo Kinh Vu Lan chép rằng mẹ Ngài Mục Kiền Liên,
bà Thanh Đề bị đọa trong địa ngục, Mục Kiền Liên
dù là tu chứng lục thông, thần thông đệ nhất
cũng không có phương cách gì cứu mẹ. Đức Phật
dạy Ngài Mục Kiền Liên phát tâm rộng lớn hiến
cúng dường phẩm vật lên Đức Phật và Hiền Thánh
Tăng, nhờ phước đức và oai lực đó mà bà Thanh Đề
được sanh về cõi an lành.
Trong Kinh Địa Tạng, Thánh Nữ Bà La Môn
phát tâm cúng dường Tam Bảo, nhất tâm niệm đức
Phật Giác Hoa Định Tự Tại, nhờ công đức đó mà
cứu mẹ thoát khỏi cảnh địa ngục khổ đau. Thánh
nữ đã phát nguyện: "Nguyện cùng tận thì gian vị
lai, có bao kẻ tội khổ, con xin tìm đủ cách mà
làm cho họ giải thoát".
Cũng tương tự như thế, Ngài Quang Mục phát
tâm cúng dường chùa tháp, nhất tâm niệm Phật,
nhờ công đức đó mà cứu mẹ thoát khỏi địa ngục.
Từ đó Quang Mục phát tâm rộng lớn cứu độ chúng
sanh đang khổ đau thoát khỏi cảnh đau khổ. Thánh
Nữ Bà La Môn và Quang Mục Bồ Tát đều là tiền
thân của Ngài Địa Tạng hành Bồ Tát Đạo. Do vậy
muốn có năng lực cứu độ chúng sanh trong địa
ngục, điều căn bản là phải phát lòng từ bi rộng
lớn với tâm bình đẳng mới chuyển hóa nghiệp thức
người đã mất. Lòng từ bi là ý nghĩa căn bản của
Bồ Đề Tâm, của nguyện lực hạnh Bồ Tát Đạo, là
nhân tố cứu khổ ban vui cho mọi loài chúng sanh
và thành tựu giác ngộ viên mãn.
Đức Phật dạy rằng: “Dù tại gia hay xuất gia,
dù Thanh văn hay chư Phật đều có bổn phận đền ơn
cha mẹ, vì tâm hiếu là tâm Phật”. Báo hiếu là
điều kiện cốt lõi của đạo lý giải thoát. Trong
Kinh Nguyên Thủy hay Kinh Đại Thừa, Đức Phật
nhấn mạnh rằng biết hiếu thảo với cha mẹ là tạo
được vô lượng phước đức. Ở trong Kinh Địa Tạng
nhấn mạnh rằng, bất hiếu với cha mẹ là đọa địa
ngục A Tỳ, ai hiếu kính cha mẹ sẽ được phước đức
thù thắng. Ở trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ, Đức
Phật nhấn mạnh rằng người nào phát tâm niệm Phật
cầu vãng sanh nhất định phải tu tam phước, hiếu
thuận với cha mẹ là điều phước thứ nhất trong ba
phước giúp cho người thành tựu nguyện lực vãng
sanh.
Chúng ta hãy noi gương của Đức Phật, sau
khi thành đạo lên cung trời Đao Lợi thuyết pháp
cho thánh mẫu Ma Gia, về hoàng cung thuyết pháp
cho vua cha là vua Tịnh Phạn trước lúc lâm chung.
Ngài Xá Lợi Phất là đệ nhất trí tuệ trong hàng
đệ tử Phật, một cuộc đời theo Phật xuất gia đến
năm ngài 80 tuổi, trước khi ngài nhập diệt, từ
giã cõi đời giả tạm này, đã đảnh lễ xin Phật về
nhà thuyết pháp độ mẹ già 100 tuổi rồi mới nhập
Niết Bàn. Ngài Địa Tạng báo hiếu cho mẹ là phát
nguyện cứu độ chúng sanh bị đọa lạc trong khắp
chốn địa ngục khổ đau qua vô số kiếp. Học Phật
tức là học phát tâm như tâm của Phật và Bồ tát,
học báo hiếu cha mẹ như các Ngài đã báo hiếu.
Năng lực báo hiếu của chúng ta có ý nghĩa thiết
thực hay không thì trước hết mỗi người nên tự
hỏi mình đã phát tâm Bồ đề hay chưa? Đây là vấn
đề chúng ta cần lưu ý.
|
| ||||||