Nhẫn Tế Thiền Sư
-o0o-
QUYỂN I
PHẦN THỨ HAI: PHẦN CHÁNH TÔNG
CHƯƠNG I: CHỈ BÀY CHÂN TÂM
MỤC MỘT: GẠN HỎI CÁI TÂM
V - CHẤP NHẮM MẮT THẤY TỐI LÀ THẤY BÊN TRONG THÂN
Kinh: Ông A Nan bạch Phật:
- Thưa Thế Tôn, nay
tôi lại nghĩ như vầy: Trong thân thể chúng sanh nầy,
tạng phủ ở bên trong, khiếu huyệt ở ngoài, có tạng
thì tối, có khiếu thì sáng. Nay tôi trả lời với Phật
rằng:
- Mở mắt thấy sáng,
gọi là thấy bên ngoài. Nhắm mắt thấy tối, gọi là
thấy bên trong. Nghĩa ấy thế nào? Phật bảo Ông A
Nan:
- Đương khi ông nhắm
mắt thấy tối, thì cái cảnh tối ấy là
đối
với con mắt hay không đối với con mắt. Nếu đối với
mắt thì cái tối ở trước mắt sao lại thành ở trong
thân? Còn cái tối đó thành ở trong thân thì khi ở
trong phòng tối, không có ánh sáng của mặt trời, mặt
trăng hay của đèn,
thì cái gì ở trong nhà tối đó đều là phủ tạng của
ông hết hay sao? Còn nếu cái tối không đối với Mắt,
thì làm sao thành ra có thấy?
Nếu cho rằng rời cái
thấy sáng bên ngoài thì thành ra cái thấy tối đối
với bên trong, nhắm mắt thấy tối gọi là thấy bên
trong thân, thì khi mở mắt thấy sáng sao lại không
thấy cái mặt?
Nếu không thấy cái
mặt thì cái thấy tối đối với bên trong cũng không
thành được. Còn như thấy được cái mặt, thì cái tâm
Hay Biết ấy và con mắt đều ở giữa hư không, sao lại
thành ở trong thân được?
Nếu tâm và con mắt ở
giữa hư không thì tất nhiên không phải là thân thể
của ông, vì không lẽ hiện nay Như Lai thấy mặt ông
cũng là thân của ông hay sao? Và như thế thì con mắt
của ông đã biết mà thân của ông lại chẳng biết. Thế
là theo lời nói chấp trước của ông, thân và mắt ở
riêng như thế đều có Tánh Biết, thì ông lại có hai
Tánh Biết, rồi chính một thân ông sẽ thành hai đức
Phật hay sao? Vậy, phải biết rằng ông nói thấy tối
gọi là thấy bên trong thân, thật không có lẽ ấy.
Thông rằng: Ông A Nan
chỉ vì nghi vướng vào lời nói: Chẳng thể thấy bên
trong, mà sanh ra bao nhiêu là suy đoán. “Nấp sau
con mắt” đã chẳng phải, thì “Cái thấy tối xoay vào
trong” lại đúng hay sao? Cái “Thấy tối” này lại càng
suy ra nhiều suy tính hơn. Ông A Nan tuy chưa tỏ lời
mà Đức Thế Tôn mỗi mỗi đem ra phá sạch.
Ban đầu là hỏi cái
cảnh tối đó là
đối
với mắt hay không đối với mắt. Nếu đối với mắt thì
thành cảnh ở ngoài, còn nếu không đối với mắt thì
chẳng thấy được, thì cái tối đó không thể gọi là ở
trong vậy. Đã cho là cái Thấy của “Năng Kiến” là do
nhìn trở lại chứ không nhờ con Mắt, thì nếu nhắm mắt
nhìn vào trong thấy tối, ắt mở mắt quay lại nhìn
cũng có thể thấy mặt. Mặt không thấy được, làm sao
thấy được cái tối, vậy thì cái Thấy ấy không thể
thấy bên trong.
Nếu lại dùng tâm thức
im lặng suy xét, đây là tạng phủ, đây là mặt mày, mà
gọi là cái Thấy, thì cái tâm Nhãn ấy, chẳng phải ở
tại hư không sao?
Nếu cho là Tâm, mắt
vốn ở tại hư không, có thể thấy mặt mày của mình,
thì thân của Như Lai cũng là thân của ông sao?
Nếu cho rằng cái Thấy
của Như Lai là cái Thấy của ông, thân Như Lai là
thân của ông thì một thân A Nan có thể thành hai vị
Phật sao?
Từ cái chỗ “Thấy bên
trong” này mà sanh ra bao nhiêu là suy tính. Cái
“Thấy đối với bên trong” đã chẳng thể thành, thì
thấy tối không thể gọi là “Thấy bên trong” được. Tuy
nhiên, cái "Năng Kiến" ấy nó vốn tự tối, vậy thì ai
thấy đó?
Ngài Vân Môn hạ lời:
- Người người tự có
quang minh cả. Khi xem chẳng thấy, tối thui thui.
Thế nào là quang minh của người người? Tự trả lời
thay rằng:
- Kho bếp ba cửa. Lại
nói:
- Việc tốt chẳng bằng
không. Ngài Tuyết Đậu tụng rằng:
Tự chiếu
bày độc sáng,
Vì ông thông một đường.
Hoa tàn cây không bóng,
Khi xem ai chẳng thấy.
Thấy, chẳng thấy,
Cỡi ngược trâu, hề, vào Phật điện.
Dịch:
Tự chiếu liệt cô minh,
Vi quân thông nhất tuyến.
Hoa tạ thụ vô ảnh,
Khán thời thùy bất kiến.
Kiến bất kiến,
Đảo kỵ ngưu hề nhập Phật điện.
Nếu hiểu được chỗ: Cỡi ngược trâu vào Phật điện, thì nói: Thấy tối tức là thấy bên trong, cũng không phải là không đúng!