NI TRƯỞNG HUỲNH LIÊN
  • Thích Nữ Huỳnh Liên
  • Thích Nữ Huỳnh Liên
  • Thích Nữ Huỳnh Liên

 

Nguyện xin hiến trọn đời mình

Cho nguồn Đạo pháp cho tình Quê hương

 

THẬP ĐẠI ĐỆ TỬ
  • Thích Nữ Bạch Liên
  • Thích Nữ Thanh Liên
  • Thích Nữ Kim Liên
  • Thích Nữ Ngân Liên
  • Thích Nữ Chơn Liên
  • Thích Nữ Quảng Liên
  • Thích Nữ Quảng Liên
  • Thích Nữ Tạng Liên
  • Thích Nữ Trí Liên
  • Thích Nữ Đức Liên
  • Thích Nữ Thiện Liên
THÔNG BÁO

Cáo phó Ni trưởng Nguyện Liên viên tịch

Do tuổi cao sức yếu, Ni trưởng đã thuận thế vô thường, thu thần viên tịch vào lúc 17h50, ngày 30 tháng 10 năm 2018, nhằm ngày 22 tháng 9 năm Mậu Tuất, tại Tịnh xá Nhật Huy, TX. Long Khánh, Đồng Nai

Tuyển sinh đại học chuyên ngành Hán Nôm hệ Vừa làm vừa học tại TP. HCM

Năm 2016, Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh xét tuyển thẳng những thí sinh đã có bằng tốt nghiệp của các trường đại học thuộc hệ thống giáo dục quốc dân; những thí sinh tốt nghiệp THPT đạt từ 15 điểm trở lên không nhân hệ số trong kỳ thi THPT Quốc gia năm 2016 gồm các tổ hợp môn: Ngữ văn - Lịch sử - Địa lý, Ngữ văn - Lịch sử - Tiếng Anh, Ngữ văn - Toán - Tiếng Anh; đã tốt nghiệp THPT hoặc tương đương có điểm trung bình cộng 3 năm lớp 10, lớp 11, lớp 12, đạt từ 6.0 trở lên, theo nguyên tắc xét tuyển những thí sinh có điểm trung bình cộng từ cao xuống thấp cho đến khi đủ chỉ tiêu. Xem trang mạng: http://dt.hcmussh.edu.vn/

VIDEO HÔM NAY

Khi Con Vào Đời - Ni sư Thích Nữ Phụng Liên - Ni sư Phụng Liên

Pháp âm MP3

  • 0 - Lời Mở Đầu
  • 01 - Võ Trụ Quan
  • 02 - Ngũ Uẩn
  • 03 - Lục Căn
  • 04 - Thập Nhị Nhơn Duyên

LỊCH VIỆT NAM

THỐNG KÊ

 

Trang chủ > Phật Học > Luận Văn

Quan niệm của Hòa Thượng Khánh Hòa thể hiện qua báo chí Pháp Âm

Tác giả: Bảo Minh Trang.  
Lượt xem: 1986 . Ngày đăng: 09/02/2017In ấn

Đề: Quan niệm của Hòa Thượng Khánh Hòa thể hiện qua báo chí Pháp Âm

Tác giả: Bảo Minh Trang

A.  Dẫn nhập

Họa xâm lăng

Đại họa xâm lăng chúng khổ nhiều

Bày tuồng thay đổi lắm trò điêu

Trăm năm bảo hộ sầu bao thứ

Một kiếp nô vong khổ đủ điều

Đạo Phật gần như cây ngã đổ

Chữ Nho giống tựa gốc nghiêng xiêu

Côi nguồn Giáo lý không ai hiểu

Mạt pháp hưng vong chỉ sớm chiều…[1]

Vào năm 1858 Pháp xâm lược Việt Nam đến năm 1884 Pháp bắt đầu lập chính sách bảo hộ toàn miền Nam và cũng cố tình thay thế những gì quý báu của dân tộc ta bằng cách thế vào đó những gì của họ: Từ Tôn giáo, văn hóa, giáo dục, phong tục, tập quán v.v… Vì cuộc sống vất vả đấu tranh và vì để phù hợp với cuộc sống hiện đại nên dân chúng phải bỏ hết chữ Nho mà theo học chữ Pháp. Do bỏ chữ Nho nên dân chúng không thể đọc được Kinh Phật vì bây giờ Kinh Phật hoàn toàn là chữ Nho: Không đọc được kinh sách Phật nên tín đồ không hiểu giáo lý của Phật là gì nên từ từ: “Bắt đầu từ đó họ xa dần đạo Phật. Đạo Phật cũng bắt đầu từ đó suy đồi. Cho đến tín đồ mà không biết đạo Phật là gì, ai là người khai sáng đạo Phật, giáo lý đạo Phật ra sao. Đến nỗi cả toàn quốc không có một ngôi trường học Phật!” [2]

Đứng trước tình trạng đau lòng đó nhiều Tăng sĩ và các cư sĩ trí thức đã trăn trở tìm cách chấn hưng Phật giáo trong số đó có Hòa Thượng Khánh Hòa với một nhiệt tâm cao cả muốn chấn hưng Phật giáo: “Ông đã du hành khắp Tổ đình Nam Kỳ để gây ý thức chấn hưng và kêu gọi sự hợp tác của các bậc tôn túc. Ông liên kết được một số các vị cao Tăng đồng chí, trong số đó có Huệ Quang, Pháp Hải, Khánh Anh những người đã hoạt động chặt chẻ với ông trong suốt thời gian hoạt động của ông sau này” [3] Đây là người mở đầu trong phong trào chấn hưng Phật giáo vào thế kỷ 20 quyết tâm đem  ánh sáng của thời hoàng kim Lý Trần trả lại về cho Phật giáo Việt Nam.

Hòa Thượng Khánh Hòa phát đại tâm

Chấn hưng Phật Pháp bước luân trầm

Chủ trương bốn việc trùng tuyên đạo

Mở gốc khai nguồn báo Pháp Âm.

1. Lý do chọn đề tài

Đứng trước hạnh nguyện Bồ tát của Hòa thượng Khánh Hòa quả thật làm cho bao nhiêu người xúc động và kính ngưỡng trong số đó có con, cho nên con xin chọn đề tài: “Quan niệm của Hòa thượng Khánh Hòa thể hiện qua báo chí Pháp Âm”.

2. Phạm vi đề tài

Phạm vi đề tài con xin được giới hạn ở các mục sau:

-         Sơ lược về tiểu sử của Hòa Thượng Khánh Hòa

-         Chủ trương của Hòa thượng Khánh Hòa

-         Quan niệm của Hòa Thượng Khánh Hòa về thể hiện qua tạp chí Pháp Âm

3. Cơ sở tài liệu

Để hoàn thành bài Tiểu Luận này  con dựa vào các tài liệu là Việt Nam Phật Giáo Sử Luận, Lược Khảo Phật Giáo Việt Nam, 50 năm Chấn Hưng Phật Giáo Việt Nam và các tài liệu giảng dạy của giảng sư v.v… Cộng với sự góp nhặt kiển thức thiển cận của con trong suốt gần bốn năm học để triển khai nội dung bài viết này

4. Phương pháp nghiên cứu

Bài Luận văn được trình bày theo phương pháp luận giải thích, chứng minh cùng với phương pháp phân tích để làm sáng tỏ những tính chất đặc thù của đề tài được nghiên cứu. Quá trình này đòi hỏi người viết phải nghiên cứu các sách vở có liên quan để có những ý tưởng phong phú đặc sắc, và phải đi sát vấn đề cần làm. Mặc dù dựa trên tư tưởng giáo lý của Phật giáo làm chuẩn, đồng thời cộng thêm những tác phẩm, các văn bản rất có giá trị. Và đã cố gắng hết sức để trình bày nhưng cũng không khỏi sai lầm vì sự thô thiển yếu kém, kính mong thầy giáo thọ hoan hỷ chỉ dạy cho con.

 

 

 

B. Nội dung

II. Vài nét về  Hòa Thượng Khánh Hòa và phong trào chấn hưng

1.1. Sơ lược tiểu sử:

- “Hòa Thượng Khánh Hòa (1876-1947): Thế danh là Lê Khánh Hòa, Pháp danh Như Trí, quê làng Phú Lễ, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre. Năm 1891 xuất gia tu học với Hòa Thượng Long Triều tại chùa Kim Cang ở Tân An hơn 10 năm”. [4]  Nhận thức được tình hình và ưu tư với sự phát triển của Phật giáo nước nhà, Hòa Thượng đã đi khắp nơi vận động thành lập các hội Phật giáo nhắm chấn hưng Phật giáo Việt Nam. Năm 1929 chủ trương xuất bản nguyệt san Pháp Âm.

Tấm lòng nhiệt huyết sáng ngời

Chấn hưng Phật giáo nơi nơi thịnh hành

Công lao lớn thấu trời xanh

Chúng con đệ tử lòng thành nhớ ân.

1.2. Phong trào chấn hưng Phật giáo tại miền Nam

Ngoài sự tác động của nhân sĩ trí thức lúc bấy giờ, phong trào chấn hưng PG tại miền Nam còn chịu sự tác động của phong trào chấn hưng PG Trung Hoa do Thái Hư Đại sư khởi xướng trên tạp chí Hải Triều Âm (Trung Quốc). Nhìn vào bối cảnh chung của đất nước, ai có tâm huyết đối với đất nước đều cùng chung một quan điểm là muốn thoát khỏi sự nô lệ của người Pháp, trong đó từng đoàn thể xã hội phải có sự chuyển mình để làm cho tinh thần dân tộc được khơi dậy. Đây chính là yếu tố Phật giáo bước vào giai đoạn chấn hưng.

1.3. Các tổ chức hội, báo, tạp chí Phật học ra đời

Như ở phần trên đã trình bày, những Tăng nhân và các vị tôn đức nhìn thấy đất nước bị đô hộ, Phật giáo đang lâm vào con đường suy vi, nên các Ngài đã thao thức lo lắng cho tiền đồ của PG, nên đứng ra tập hợp thành lập tổ chức đoàn thể Tăng già nhằm chấn hưng lại những nội tình Tăng già. Trong số đó có Hòa thượng Khánh Hòa, một trong những vị tiên phong chấn hưng Phật giáo tại miền Nam. Chí nguyện đó được sự đồng tình ủng hộ của Hòa thượng Huệ Quang, Khánh Anh, Thiện Chiếu... Muốn gây ý thức phong trào trong Tăng đoàn, ngoài những cuộc vận động thuyết phục, hợp tác thành lập hội, Ngài còn cho ra đời tạp chí Pháp Âm, số ra mắt đầu tiên ngày 31-8-1929. Đây là tờ báo PG đầu tiên tại Việt Nam và cũng là tờ báo làm tiền đề cho những báo, tạp chí Phật học xuất hiện tại miền Nam.

Chịu tác động bởi phong trào

Nhìn ra thế cuộc xiết bao đau lòng

Pháp Âm bước của thành công

Dẫn đường sanh chúng thoát dòng tai ba.

Chấn hưng Phật giáo nước nhà

Mở ra trang sử chói lòa muôn năm.

1.4. Chủ trương của Hòa Thượng Khánh Hòa

(a). Lập hội Phật giáo

(b). Thỉnh ba tạng Kinh điển dịch ra chữ quốc ngữ

(c). Lập trường Phật học để đào tạo Tăng tài

(d). Xuất bản tạp chí phổ biến giáo lý, kêu gọi Tăng đồ thức tỉnh chần hưng quy củ Thiền môn.

Từ những chủ trương sáng giá trên Hòa thượng đã tích cực hoạt động không ngừng trong phong trào chấn hưng Phật giáo.

Năm 1930, Hòa thượng cùng các Hòa thượng và các cư sĩ khác đứng ra thành lập Nam kỳ nghiên cứu Phật học hội xuất bản tạp chí Từ Bi Âm trụ  ở tại chùa Linh Sơn ở Sài Gòn.

Năm 1930, Hòa thượng cùng các Hòa thượng Huệ Quang, Khánh Anh, Pháp Hải và các cư sĩ thành lập Hội Lưỡng Xuyên Phật học tại Trà Vinh và chủ trương tạp chí Duy Tâm Phật Học, đào tạo được nhiều danh Tăng cho Phật giáo Việt Nam hiện đại.

Hòa thượng viên tịch năm 1947 tại chùa Tuyền Linh (Bến Tre) và nhập bảo tháp ở đây.

Nhiệt tâm phụng sự Tăng già

Mở mang đạo pháp Thích Ca sáng ngời

Lập hội Phật giáo ở đời

Dịch Kinh tiếng Việt người người nhớ ân

Lập trường Phật Học xa gần

Chấn hưng quy củ Ni Tăng cõi thiền

Phổ biến giáo lý uyên nguyên

In ấn báo chí khắp miền Việt Nam.

II. Quan niệm về Phật giáo của Hòa thượng Khánh Hòa thể hiện qua tạp chí Pháp Âm

2.1. Trích dẫn trong phần Tự Trần

Trong Tự - Trần của Hòa thượng Khánh Hòa đã nói rằng: -Như muốn truyền bá tư tưởng thì các nhà học Phật nên hiệp tác với nhau, chung cùng tư phủ cắt nhà thư –xã thỉnh ba tạng kinh đồng tâm nghiên cứu, rồi diễn dịch ra chữ quốc ngữ, phổ thông trong thiên hạ khiến cho mỗi người xem đọc đều hiểu được pháp luật nhà đạo, ai làm trái thì chừa, ai làm phải thì theo. Kẻ giả đồ kia cải nghiệp thì Phật Pháp mới chuyển tăng hưng vượng.

Còn một bên thì lập trường Phật học, cho học sanh tân nghiệp luôn luôn. Học cho thông Ngũ giáo tam thừa, rồi ra trách nhậm trụ trì, cho kiêm toàn phước huệ, hầu diễn dương diệu pháp, thì mới trông mong Tăng giới được tinh tấn.

Giả sử muốn truyền bá tư tưởng Phật giáo, cứ như hai phương diện trên đây thì mới thấy hoàn toàn kết liễu, bằng như phúc hủy ngoài cái phạm vi ấy thì không bao giờ kiến hiệu nổi.[5] Thiết nghĩ đây là đây là việc làm chính đáng nêu lên một tấm lòng thiết tha chấn hưng đạo Phật của Hòa thượng Khánh Hòa, vì Hòa thượng nhận thấy rõ tình trạng đã xảy ra trước mắt: “Không đọc được kinh Phật, nên tín đồ không hiểu giáo lý Phật là gì. Bắt đầu từ đó họ xa dần đạo Phật. Đạo Phật bắt đầu suy đồi. Cho đến là tín đồ mà không hiểu đạo Phật là gì, ai là người khai sáng đạo Phật, giáo lý đạo Phật ra sao. Đến nỗi cả toàn quốc không có một trường học Phật”.[6]  Đây là một hiện trạng đau lòng của những người mang nặng tâm huyết chấn hưng Phật giáo. Vì thế Hòa thượng Khánh Hòa quyết tâm mở mang phần công nghệ thông tin báo chí, đem ánh sáng Phật pháp đến với quần chúng, vì hiểu rõ giá trị truyền thông của báo chí, như lời nói của Khổng Tử: “ Người nhờ vào ngựa xe, không phải vì học đi giỏi, nhưng có thể đi xa đến vạn dặm. Người nhờ vào thuyền chèo, không phải là giỏi bơi lội, nhưng có thể vượt qua sông ngòi. Tính của người quân tử không phải là hơn người khác, chỉ vì khéo nhờ vào vật bên ngoài mà thôi”.[7]  Một bàn tay vỗ chẳng nên kêu, ở tại một nơi thì không thể đem giáo pháp phổ biến cùng quần chúng. Việc làm thiết thực nhất là nhờ vào phương tiện báo chí gởi gắm tâm huyết đến mọi người. Quan niệm của Hòa thượng đã tỏ rõ trong tờ báo Pháp Âm lời lời chữ chữ chứa đầy nhiệt huyết chấn hưng Phật giáo. Theo đề nghị của Hòa thượng thì các nhà học Phật nên hiệp tác với nhau, chung cùng tư phủ cất nhà thư –xã thỉnh ba tạng kinh đồng tâm nghiên cứu, rồi diễn dịch ra chữ quốc ngữ, phổ thông trong thiên hạ khiến cho mỗi người xem đọc đều hiểu được pháp luật nhà đạo. Quan niệm của Hòa thượng đã đặt ra trong báo Pháp Âm giúp đỡ cho dân chúng rất nhiều, nhờ đọc được kinh mà hiểu được đạo, nhờ hiểu được đạo mới thành tâm ủng hộ Phật Pháp thì Phật Pháp mới có cơ hưng vượng. Còn phần học Phật là việc làm thiết thực của người Tăng sĩ nếu không hậu quả sẽ như sau:

“ Chư Tăng hầu hết chỉ lo đi cúng đám làm nghề sinh nhai. Đến đổi ông Tăng không khác gì người tục! Đạo Phật bây giờ bị người chê là yếm thế, tiêu cực hay nhu nhược. Ông Tăng không có giá trị gì cả!” [8]  Vì thế: Học cho thông Ngũ giáo Tam thừa, rồi ra trách nhiệm trụ trì, cho kiêm toàn phước huệ, hầu diễn dương diệu pháp, thì mới trông mong Tăng giới được tinh tấn. Quả thật những quan niệm của Hòa thượng Khánh Hòa đã mở đầu cho lịch sử Phật đi vào một trang lịch sử vinh quang và xán lạn. Đây là công lao to lớn trong công cuộc chấn hưng Phật giáo của Hòa Thượng Khánh Hòa.

Phần Tự trần của Hòa thượng Khánh Hòa đã nói lên quan niệm và tâm nguyện tha thiết cao cả của Ngài, cũng là trong những chủ trương của Ngài, phổ biến giáo lý, chấn hưng quy củ thiền môn. Quả thật là phần quan trọng của người con Phật. Nếu là con Phật mà không biết giáo lý, mặc kệ cho quy củ Thiền môn hư nát thì có tu cũng không ra một người Tăng chân chính. Lập hội Phật giáo để kêu gọi tánh đoàn kết của Phật môn, vì đoàn kết là sức mạnh, cả ngoài đời cũng thế thì trong đạo cũng không khác gì. Dịch ba tạng Kinh điển ra tiếng Việt, đây là việc làm chánh đáng mở rộng số người biết về giáo lý Phật, có hiểu giáo lý Phật thì mới có thể tin Phật, có tin Phật thì mới có thể ủng hộ Phật Pháp. Lập trường Phật học để đào tạo Tăng Tài, ta có thể thấy cách đây cả trăm năm Hòa thượng Khánh Hòa đã có cái nhìn sáng suốt về việc này. Vì Tăng Ni là người nối truyền mạng mạch Như Lai, nếu đã là đệ tử Như Lai mà không biết gì Phật Pháp thì lấy gì mà chấn hưng Phật Pháp. Như vậy ta thấy quan niệm và chủ trương của Hòa Thượng Khánh Hòa là sáng suốt dẫn đường cho đàn hậu tấn mai sau, mở đầu một trang lịch sử ngời sáng trong phong trào chấn hưng Phật giáo.

Tự trần nói rõ tâm can

Chấn hưng Phật pháp nào màng việc chi

Đại tâm chất chứa từ bi

Một lòng vị đạo nào bì thiệt hơn.

Công lao lớn tựa Thái Sơn

Ghi lòng hậu thế mãi còn mai sau.

2.2. Trích dẫn trong phần Nhật ký

Đây là câu trả lời của Hòa thượng Khánh Hòa với  sư trụ trì Phước An Tự:

         -Vì nghĩ rằng: đạo Phật ở Nam kỳ ta hiện thời, trong thì Tăng đồ thất học, làm sai pháp luật, ngoài thì tín đồ không hiểu đạo, mê tín dị đoan, bây giờ mình hiệp nhau lập Thơ viện thỉnh Tam Tạng Kinh, một mặt thì lo nghiên cứu và phiên dịch để xuất bản, hoặc tòng thơ hoặc tạp chí, để lưu thông trong thiên hạ khiến mọi người thông hiểu được cái giáo lý của đạo, mới mong trừ tuyệt những điều mê tín kia. Một mặt thì ra sức giáo hóa cho Tăng đồ có tư cách, phòng gánh vác Phật sự sau này, có học mới biết đường mà tu không thì họ cứ mượn chùa ra làm nhà riêng của mình, kẻ trước vậy, kẻ sau vậy, chắc đạo Phật phải tiêu ma, nên tính phải lập trường học để đào tạo nhân tài, ấy là cái trọng trách của người xuất gia vậy. [9]

Qua những quan điểm của Hòa thượng Khánh Hòa đặt trong báo Pháp Âm ta thấy rõ ràng rằng tâm nguyện của Ngài trước sau như một với chí hướng chấn hưng Phật Pháp nối truyền mạng mạch Như Lai đã không ngại vất vả đi khắp nơi để kêu gọi sự đồng lòng hưởng ứng chấn hưng Phật giáo, phá bỏ những tệ nạn của Phật Pháp, giáo hóa cho Tăng đồ có trách nhiệm với Phật Pháp với chúng sanh. Thật là một tấm gương sáng không chỉ lưu lại một trăm năm hay một ngàn năm, mà chừng nào Phật Pháp còn tồn tại thì tấm gương của Ngài vẫn còn tỏa sáng với thời gian.

Bâng khuâng trước cảnh suy đồi

Tìm phương đưa đạo lên ngôi bảo tòa

Thấy nhìn sự việc sâu sa

Chủ trương thiết lập căn nhà Như Lai.

C.  Kết luận

        Qua những phần trình bày trên ta thấy rõ quan niệm của Hòa thượng Khánh Hòa trước sau như một, một lòng chấn hưng Phật Pháp nối truyền mạng mạch Như Lai qua các chủ trương:

(a). Lập hội Phật giáo

(b). Thỉnh ba tạng Kinh điển dịch ra chữ quốc ngữ

(c). Lập trường Phật học để đào tạo Tăng tài

(d). Xuất bản tạp chí phổ biến giáo lý, kêu gọi Tăng đồ thức tỉnh chần hưng quy củ Thiền môn.

Những nội dung, tư tưởng, chủ trương, phương thức hành động ở bài viết của Ngài trong báo Pháp Âm là nền tảng là mục tiêu là giá trị cho công cuộc chấn hưng Phật giáo, nâng Phật giáo lên tầm cao lịch sử thời đại.

Nhận thức về quan niệm của Hòa Thượng Khánh Hòa và chặng đường  đã đi qua của Ngài ta mới thấy được công lao của Ngài đã dày công đóng góp xây dựng, để chúng ta mọi người con Phật mới thấy được giá trị đích thực mà Hòa thượng trong suốt chiều dài lịch sử.. Cũng từ đó chúng ta nhận ra được giá trị thiêng liêng mà chúng ta đang thừa hưởng, ngõ hầu tiếp bước "theo dấu chân xưa", phát huy tinh thần tích cực chấn hưng Phật giáo trong giai đoạn bùng nổ thông tin, nhằm góp phần giữ được bản sắc của nền văn hóa dân tộc, đồng thời làm cho Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam sánh vai cùng các nước trong khu vực cũng như trên toàn thế giới. Đó là nhiệm vụ của những người lãnh đạo về mặt tinh thần của Phật giáo Việt Nam, làm sáng tỏ hơn nữa tinh thần khế lý, khế cơ mà Đức Phật đã để lại, nó đã được một thời huy hoàng và thịnh vượng trên quê hương Việt Nam trong nhiều thế kỷ qua.

Đại nguyện trùng hưng tỏa sáng ngời

Đem nguồn Chánh Pháp trải ngàn nơi

Xây trường trí huệ  ươm mầm đạo

Làm báo Từ bi  chiếu trí người

Lập hội Tăng Già hưng cảnh Phật

Xây kho Giáo Lý thịnh dòng đời

Kinh văn nguyện dịch ba ngàn tạng

Quy củ Thiền môn sửa sáng ngời.

Thư mục tham khảo

[1]. Nguyễn Lang (2001) Phật giáo sử luận, tập III,  Nxb Văn Học

[2].Trần Văn Chánh – Lê Anh Minh (2008) Toàn Thư Tự Học Chữ Hán, Phần nâng cao, Nxb Trẻ

[3]. Nguyễn Đại Đồng (2008) Lược khảo báo chí Phật giáo Việt Nam (1929-2008) Nxb Tôn giáo

[4].  Hồng Chương - Lịch sử báo chí Việt nam

[5]. Trần Hồng Liên-Lịch sử Phật giáo Nam bộ

[6].HT Thiện Hòa - 50 năm chấn hưng Phật giáo

                    [7]. Nguyệt San Pháp Âm

[8]. HT. Thích Giác Toàn, Tài liệu lịch sử báo chí Phật giáo Việt Nam

[9]. Thầy Thích Tâm Hải – Tổng quan lịch sử báo chí Việt Nam

[10]. Và một số tài liệu trên các trang webstie

 

 

 

 

[1] Tất cả bài thơ là của con người viết Ngọc Châu

[2] Thích Thiện Hoa, 50  năm (1920-1970) Chấn hưng Phật giáo Việt Nam, tr. 26

 

[3] Nguyễn Lang, Phật giáo sử luận, tập III, tr. 784, Nxb Văn Học -2011

[4] Tổng quan lịch sử báo chí Việt Nam  của Thầy Thích Tâm Hải soạn

[5] Nguyệt san Pháp Âm trang 17

[6] Thích Thiện Hoa, 50  năm (1920-1970) Chấn hưng Phật giáo Việt Nam, tr. 26

 

[7] Trần Văn Chánh – Lê Anh Minh, Toàn Thư Tự Học Chữ Hán, Phần nâng cao, tr, 408, Nxb Trẻ - 2008

[8] Thích Thiện Hoa, 50  năm (1920-1970) Chấn hưng Phật giáo Việt Nam, tr. 27

 

 

[9] Nhật ký hành trình cổ động của Hòa thượng Khánh Hòa tr. 43

Ý KIẾN BẠN ĐỌC